آتش بس راه حل ترک مخاصمه در سوریه نیست

هم زمان با اجرای آتش بس در سوریه ، موسسات مطالعاتی امریکا امیدها برای  ترک مخاصمه در آن کشور را غیر واقع بینانه تحلیل و برای حل بحران پیشنهاداتی را مطرح می کنند که به طرح بی یا جایگزین امریکا برای سوریه نزدیک است .

بر اساس گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا وسیما ، توافق آتش بس که دوهفته پیش در نشست مونیخ با پادرمیانی بازیگران فرامنطقه ای ومنطقه ای به  دست آمد از بامداد روز شنبه آغاز شد ، آتش بسی که دوام آن از همان نقطه آغاز با تردید موسسات مطالعاتی امریکایی روبرو شده و تجویز طرح های جایگزینی از سوی این موسسات را به دنبال داشته که شباهت های بسیاری با طرح بی یا طرح جایگزین امریکا دارد . 

موسسه مطالعاتی بروکینگز یکی از این موسسات است که با این برداشت که از آتش بس در سوریه نباید انتظار داشت به پایان تخاصم ها رسید ، رویکرد افرادی را که در صدد به حداقل رساندن نقش امریکا در بحران سوریه ومهار این بحران هستند اشتباه دانسته وضمن تصریح بر اینکه مخالفت اوباما با پیاده کردن صدها هزار نیروی نظامی آمریکا در سوریه قابل قبول است. اما جایگزین های دیگری را به جای اعزام نیروی نظامی گسترده به سوریه پیشنهاد می کند .

این موسسه برای موفقیت آمریکا در سوریه این سه اقدام را مطرح می کند :

1- همه عناصر معتدل معارض باید شناسایی شده و حداکثر مساعدت های لازم برای تقویت آنها انجام شود و در این راستا بین 500 تا 1000 مشاور آمریکایی به برخی از مناطق سوریه اعزام شوند، مساعدت های نظامی مستقیم به نیروهای معارض نیز باید افزایش پیدا کند.

2- چشم انداز سیاسی نسبت به آینده سوریه باید به مدلی مشخص برسد و طرف های درگیر در مذاکرات نیز باید به پذیرش این مدل، به عنوان سازنده ترین نوع ممکن تشویق شوند. شکل گیری دولت واحد و قوی دیگر ممکن نیست، بنابراین تنها گزینه موجود، حفظ قدرت اسد بر بخش هایی از سوریه - استان هایی که عمده جمعیت آن علوی تبار یا مسیحی هستند- و ایجاد مناطق خودمختار برای گروه های اکثریت است. 

3- باید به این درک رسید که توافق سیاسی نهایی و عملیاتی شدن آن مستلزم لحاظ کردن دو مورد پیش گفته در رویکرد فعلی نسبت به بحران سوریه است. در توافق نهایی بخش هایی از شهرهای چند نژادی سوریه از جمله حلب، حما و حمص باید به اهل تسنن واگذار شوند .

نکته اینجاست که این موسسه رسیدن به این نتیجه را با پیشرفت توازن قدرت در صحنه میدانی ممکن می داند که این نکته می تواند به این معناباشد که طرف امریکایی از اجرای توافق آتش بس بیش از آنکه مصلحت مردم سوریه را بخواهد در پی ایجاد فرصتی برای تقویت گروههای تروریستی و موازنه کردن قدرت برای عملی شدن طرح های خود در سوریه است .

به نظر می رسد طرح اصلی امریکا در سوریه همان طرحی است که جان کری وزیر امور خارجه امریکا پس از نشست وین از آن به عنوان طرح بی یاد کرد .هر چند جزئیات این طرح به روشنی تا کنون مطرح نشده بوده است اما روزنامه الشرق الاوسط روز شنبه به نقل از یک مقام کاخ سفید با اشاره به تهیه طرحی جایگزین در صورت شکست توافق آتش بس در سوریه نوشت  این طرح شامل ایجاد منطقه پرواز ممنوع و افزایش کمک تسلیحاتی به مخالفان است.

این مقام کاخ سفید که نامش فاش نشده است در مصاحبه با الشرق الاوسط افزود : باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا گفت و گوهایی داخلی درباره گزینه های مطرح شده  در صورت شکست توافق آتش بس  انجام داد و  طرح «ب» (طرح جایگزین) شامل افزایش نیروهای ویژه آمریکا در سوریه، افزایش کمک و آموزش گروه های مسلح سوری، انتقال کمک های تسلیحاتی و لجستیکی کشورهای دیگر، ایجاد منطقه پرواز ممنوع و ایجاد منطقه امن برای آوارگان است.

به نظر می رسد اینکه مواضع ترکیه در باره سوریه در روزهای اخیر نرمتر شده است هم می تواند دو معنا داشته باشد 1/ به انکارا در مورد موافقت با ایجاد منطقه پرواز ممنوع  وعده هایی داده شده است 2/ ترکیه متوجه شده است که با ادامه همسویی با سیاست های امریکایی ها در سوریه ،  منافع ملی وامنیت این کشور در معرض تهدید قرار خواهد گرفت .

در هر حال آنچه در فضاسازی محافل سیاسی ورسانه ای امریکا مشهود بوده این است که این محافل از امید اندک به برقراری آتش بس  و متهم کردن دولت سوریه و متحدانش به ادامه حملات سخن می گویند تا زمینه برای اجرای طرح جایگزین یا همان طرح بی را فراهم سازند .

اینکه سامانتا پاور نماینده امریکا در  سازمان ملل ادعا می کند عمده گروه های مسلح در حال حاضر به این شرط با ترک مخاصمه موافقت کرده اند که دولت سوریه و دولت ها و نیروهای حامی به تعهدات خود پای بند باشند از این رو، ما به شدت نگران ادامه بمباران نیروهای سوری و روس در شهرهای مختلف سوریه هستیم می تواند پیش زمینه ای برای  حرکت به سمت متهم کردن دولت قانونی سوریه به نقض آتش بس باشد .

البته این احتمال هم وجود دارد که محافل سیاسی و رسانه ای امریکا با برجسته و بزرگنمایی طرح بی در صدد استفاده از این اهرم فشار برای گسترش  آتش بس با گروههای مسلحی باشند که تحت حمایت امریکا ومتحدانش هستند و این فرصتی خواهد بود که آنها بتوانند گروههای مد نظر خود را تجهیز و بازسازی نمایند تا موازنه قدرت برقرار نمایند این مورد با توجه به اینکه انتخابات ریاست جمهوری در امریکا در پیش روست و تلاش دموکرات ها برای حل بحران سوریه از طریق دیپلماسی به مانند توافق هسته ای با ایران قابل توجه است .

----------------

بررسی و تحلیل /  رضا  محمدمراد