ضرورت افزایش همگرایی خلاقیت ، اصالت و انقلاب رنگ در طرح و نقشه فرش

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی مرکزملی فرش ایران؛ در این نشست علمی- تخصصی آقایان کریم میرزایی (عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز)، علی خلیقی (مدرس دانشگاه، طراح و تولیدکننده فرش دستباف )، علی اصغر خوش گفتار مقدم (رییس انجمن طراحان و نقاشان فرش استان قم) و خانم سارا میرنظامی ( طراح و نقاش فرش) گفت و گویی چالشی درباره «طرح و نقشه فرش دستباف؛ چالش سلیقه یابی و بازارگرایی» داشتند.
کریم میرزایی گفت: سه مولفه برای طراحان مطرح است؛ مولفه اول عملکرد و کاربرد طرح است که در این بخش بیشتر بحث بازار و سلیقه مطرح می شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز دومین مولفه در طراحی را زیبایی شناسی
بیان کرد و افزود: زیبایی شناسی در فرش مقوله مهم و با اهمیت و شرط اساسی در این هنر- صنعت است.
میرزایی سومین مولفه را در طراحی معناشناختی دانست و تصریح کرد: طرح های به کار رفته در فرش مانند طرح ماهی درهم، هندسی، خوشنویی و...هرکدام معنای ویژه دارند.
وی افزود: این سه مولفه در فرش وجود دارد پس باید بدانیم بین این مولفه ها چگونه تعادل ایجاد کنیم تا به اهداف مورد نظر برسیم.
میرزایی تاکید کرد: باید در حوزه طراحی در فرش دستباف طوری عمل کنیم که هم بازار را داشته باشیم هم زیبایی ها و معناهای نهفته در آن را حفظ کنیم.
در ادامه نشست علمی - تخصصی علی خلیقی در مبحثی به تشریح واژه سنت و اصالت پرداخت و ضمن ارایه تعریف هایی از آنها به ویژگی ها و تفاوت های آنها اشاره کرد.
این طراح و تولیدکننده فرش دستباف در ادامه بر این امر تاکید کرد باید نگاه ها را تغییر داد و از ایده های جدید استقبال کرده و به سمت بازارهای هدف سوق داد.
خلیقى تاکید کرد : باید طرح های خلاقانه را قدر دانست و به سلیقه بازار احترام گذاشت.
در این نشست علی اصغر خوش گفتار مقدم نیز گفت: در طراحی و نقش فرش علاوه بر اینکه طرح ها متفاوت شده اند انقلابی به نام انقلاب رنگ رخ داده است و این را در فرش قم بیشتر از سایر فرش های مناطق کشور می توان دید.
رییس انجمن طراحان و نقاشان فرش استان قم رنگ را مکمل زیبایی شناسی عنوان کرد و گفت در طراحی فرش استفاده از رنگ اجتناب ناپذیر شده و این امر در فرش قم به وضوح دیده می شود.
وى بابیان اینکه در فرش قم اصالت در مرحله اول است ، تصریح کرد: اصالت در کنار نوآوری قرار دارد به طوری که سیرتکامل در طراحی بر روی اصالت اعمال می شود.
در ادامه نشست – علمی تخصصی سارا میرنظامی بابیان اینکه طراحی در هر رشته ای زیربنا و مبنای آن است ، گفت : در قالی ایرانی یک سوی طراحی کاملا هنری با حفظ اصالت های فرش است که براساس آن شیخ صفى ها و عمو اوغلی ها حفظ می شوند و ادامه می یابند و در سوی دوم آن حفظ بازار معاصر است که نیازمند تغییرات و نوآوری در طرح هاست.
طراح و نقاش فرش افزود: حفظ اصالت هنرمندان مهم است که این امر باید از طریق آموزش به نسل های بعدی انتقال یابد ولی در حین آموزش و یادگیری اصالت ها نمی توان به بازار بی تفاوت بود چرا که در سوی دیگر بازار سلیقه امروز را می طلبد و اصالت امروز را در خود جای می دهد.
وی افزود: اگر الان سنت و اصالتی داریم اینها را اساتید ایجاد کرده اند و به مرور زمان برای ما سنت شده است و نسل جدید هم همین کار را می کند و به مرور زمان این سنت جدید را ایجاد می کنند.

فرش ایران ؛ نقش راهبری در بازارهای بین المللی دارد ، بی رقیب

فرش دستباف ایران که محصولی هنری و اقتصادی محسوب می شود به 80 کشور از جمله المان و ایتالیا از قاره اروپا ، لبنان و کویت و قطر از خاورمیانه ، ژاپن و چین از شرق اسیا صادر می شود و همچنان نقش راهبری در بازارهای بین المللی دارد.
فرش دستباف ایرانی چون عصاره تمدن انسانی و هنری تاریخی است در منظر همه جهانیان فقط به نام ایران شناخته می شود و هیچ کس توان رقابت ندارد و حتی چین هم به مشتری خوب تبدیل شده است.
طبق روایات شاهنامة فردوسی، آغاز فرش­بافی، رشتن و بافتن به زمان تهمورث یعنی زمان پیشدادیان باز می­گردد. در تاریخ طبری از فرش­هایی که با مو و پشم حیوانات در این دوره بافته شده سخن رفته است.
قدیمی­ترین نشانه از هنر قالیبافی به عصر مفرغ باز می­گردد این نشانه یک کارد قالیبافی است که از گورهای عهد مفرغ ترکمنستان و شمال ایران یافت شده است. در شهر سوخته (دشت سیستان ـ جنوب شرقی ایران) نیز فرش­های حصیری و پارچه و ابزارهای بافندگی به دست آمده که متعلق به 2800-2500 پیش از میلاد است. در دورة هخامنشیان، به نقل از گزنفون، شهر کهن ساردیس به قالی­های گره­باف خود فخر می­کرده که به نقش­های حاشیه و هیکل­های مردان و شیردال­های افسانه­ای آراسته بوده است.
کهن­ترین قالی­ها به ترتیب: قالی کشف شده در نقش برجستة کاخ نینوا، فرش پازیریک از پنجمین گور اقوام سکایی، تکه فرش قومس (دوران ساسانیان)، فرش آناتولی (13-14م).
از دورة اشکانیان تنها می­توان به فرش مقبرة لوکان چین اشاره کرد که به عقیدة پژوهشگران پشم آن از قفقاز (که در ان زمان متعلق به ایران بود) است. از دورة ساسانیان نیز تکه فرش قومس و فرش تاریخی و جواهرنشان بهارستان که در تالار بار عام کاخ تیسفون گسترده بوده و پس از حملة اعراب به عنوان غنیمت تقسیم شده است.
در قرون اولیة هجری پس از نفوذ اسلام طرح فرش­ها، به سبب منع شبیه­سازی و زینت، تغییر کرد امّا در زمان خلفای عباسی که تجمل­گرایی و قصرهای پر زرق و برق رواج یافت بافت این­گونه فرش­ها نیز رونق گرفت. از دورة سلجوقی نیز تکه فرشی با نقوش هندسی در موزة اوقاف استانبول نگهداری می­شود.
سفرنامه ابن بطوطه از دورة ایلخانان به فرش­های عظیم و گرانبهای کاخ غازان­خان و فرش­های حرم امام رضا (ع) در مشهد اشاره کرده است. در دورة تیموریان از کارگاه­های بزرگ قالی­بافی سبزوار سخن رفته و استفاده از مینیاتور در نقشة فرش­ها توسط نگارگران چیره­دست.


برخی کارشناسان خارجی معتقدند تنوع طرح و رنگ و اندازه فرش دستباف ایران انسان را شگفت زده می کند و پرچم دوم ایران و سمبل اتحاد اقوام مختلف است.
فرش دستباف را می توان پرچم دوم ایران و سمبل و نشانه یگانگی و اتحاد اقوام متنوع ایران دانست.
فرش دستباف یکی از شناخته شده ترین کالاهای ایرانی است که به سرتاسر دنیا از جمله چین و کشورهای اروپایی صادر می شود.
برای تولید این محصول بی نظیر چه زحماتی کشیده می شود و چگونه نخ و تار و پود به یک فرش تمام عیار تبدیل می شود. فرش ایرانی به همین دلیل خاص و بی رقیب است.
ششمین نشست علمی – تخصصی با موضوع «نگاهی به قالی شاهسون» روز دوشنبه 23 اسفندماه 1395 ساعت 15 تا 17 در موزه فرش ایران برگزار می شود.