آیا اردوغان پس از همه پرسی از اروپا عذرخواهی خواهد کرد؟

16 آوریل ترکیه شاهد برگزاری همه پرسی اصلاحات قانون اساسی خواهد بود که در صورت رای مثبت مردم، نظام پارلمانی این کشور به نظام ریاستی تغییر خواهد کرد و زمینه برای افزایش اختیارات و احتمالا ماندگاری رجب طیب اردوغان رئیس جمهور فعلی بنا بر برخی گزارش ها تا سال 2029 مهیا خواهد شد و به همین علت مقام های دولتی به تکاپو افتاده اند و با سفرهای خارجی به اروپا در تلاشند شمار زیادی از اتباع خود را  که مقیم این کشورها هستند در میتینگ های تبلیغاتی به دادن رای مثبت به آن متقاعد کنند.

مقام های ترکیه درآغاز، سفرهای خود را از آلمان شروع کردند که با مخالفت مقام های این کشور،  تنش در روابط برلین/ آنکارا به لفاظی های مقام های دو کشور علیه یکدیگر منجر شد اما انگلا مرکل صدر اعظم المان با هوشمندی اجازه برگزاری چنین میتینگ هایی را به شهرداری های ایالت های این کشور محول کرد. اتریش دومین کشوری بود که با برگزاری چنین متینگ هایی مخالفت کرد و در ادامه دولت هلند از سفر مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه به روتردام برای سخنرانی در میتینگ اتباع ترکیه ای جلوگیری و حتی خانم فاطمه کایا وزیر امور خانواده ترکیه را که از مرز زمینی آلمان وارد هلند شده بود بازداشت و به مبدا بازگرداند. 

در پی این اتفاقات رجب طیب اردوغان هم با واکنش شدید دولت هلند را بزدل، فاشیست، طرفدار نازیسم و پناه دهنده به تروریست ها توصیف کرد. رئیس‌جمهور ترکیه پیشتر آلمانی‌ها را هم به تکرار رفتارهای نازی‌ها متهم کرده بود. «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان این اظهارات را غیرقابل تحمل خوانده و از آنکارا خواسته بود از این رفتار دست بردارد.

چند روز از تنش میان دولت اردوغان با اروپا گذشته است و هر روز بر دامه این تنش افزوده می شود و حالا اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای که به امضای فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و یوهانس هان  مسئول سیاست حسن همجواری این اتحادیه اروپا رسیده بود، از آنکارا خواست از هر گونه اظهارنظر افراطی و اقدامی که باعث تشدید اوضاع شود، خودداری کند.

هر چند اتحادیه اروپا پس از خروج انگلیس از این اتحادیه و به قدرت رسیدن ترامپ در امریکا دوران پر تلاطمی را می گذراند اما با این حال نباید از نظر دور داشت که ترکیه در سال های گذشته همواره سعی کرده است با نزدیک شدن به معیارها و ارزش های غربی، به عضویت این اتحادیه در آید و هیچگاه اروپایی ها به پیوستن ترکیه به این اتحادیه روی خوش نشان نداده اند اما با این تنش ها دورنمای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا تاریک تر شد. هر چند با توجه به رفتار اردوغان وشخصیت بی ثبات وخوی سیاسی ماکیاولیستی وی، به احتمال زیاد پس از همه پرسی 16 آوریل بعید نیست وی با عقب نشینی از مواضع خود از اروپا عذرخواهی کند چنانچه قبلا هم از روسیه عذرخواهی کرده و یا پس از اتهام زنی علیه ایران برای دلخوشی سعودی ها، در برابر تهران عقب نشینی کرده است.

روزگاری حزب حاکم عدالت وتوسعه در عین تلاش برای پیوستن به اتحادیه اروپا،  با سیاست به صفر رساندن تنش با همسایگان درپی توسعه روابط با کشورهای منطقه شد و همین رویکرد شکوفایی اقتصادی را برای این کشور به ارمغان آورد  اما تحلیل اشتباه این کشور در جریان جنبش های عربی در سال  2011 سبب شد که این کشور با دور شدن از این سیاست از اوضاع آشفته خاورمیانه به نفع سیاست های نئوعثمانی خود بهره برداری نماید و با دخالت سیاسی ونظامی مستقیم وغیر مستقیم در امور داخلی کشورهای منطقه به همراه چند کشور عربی آشوب را درسراسر منطقه گسترش دهد.

در وضعیت آشفته منطقه، دولت اردوغان وارد بازی سرنگون کردن دولت قانونی اسد در سوریه، وبا برگزاری نشست های پی درپی در استانبول وحمایت از گروههای مسلح وانتقال گروههای افراطی از سراسر جهان به خاک سوریه وعراق،  مسبب آواره گی صدها هزار انسان و کشتار هزاران نفر دیگر شد.

هر چند این کشور در جریان تحولات سوریه و ورود روسیه به این کارزار با سرنگون کردن یک جنگده روسی درابتدا به رجزخوانی پرداخت اما سرانجام مجبور به عذرخواهی شد و در ظاهر وانمود کرد که سیاست هایش در سوریه تغییر کرده است اما اقدام نظامی مستقیم این کشور در خاک سوریه با عنوان سپر فرات نشان از این داشت که این رژیم در پی سیطره جغرافیایی بر حلب تا موصل است تا بر تمام جغرافیای دارای ذخایر نفت و گاز وآب و زمینهای کشاورزی حوزه فرات که شامل حلب،  رقه  و دیرالزور در سوربه و موصل در عراق می شود مسلط شود  و بی تردید تلاش اردوغان برای تعیین مناطق امن در سوریه،  شهرسازی در الباب و اسکان آوارگان سوری در این مناطق در راستای چنین هدفی بوده است. اما ظاهرا این توهم از یکسو با حمایت امریکا از کردهای سوری وپیروزی های ارتش سوریه و متحدانش علیه گروههای تروریستی به هم ریخت و از سوی دیگر پیروزی نیروهای مردمی و ارتش عراق علیه داعش در موصل نیز این خواب وخیال را آشفته کرد.

حالا با پیروزی ارتش عراق در موصل، نظامیان ترکیه ای باید پایگاه بعشیقه در نزدیکی موصل را ترک کنند و به خانه خود برگردند.

حالا ترکیه با سیاست های ماکیاولیستی اردوغان مانده است و چالش های فراوان داخلی وخارجی، این کشوراز یکسو در داخل با بحران مخالفان سیاسی، چالش های امنیتی و اقتصادی روبروست و در خارج از مرزها هم که با همه کشورها به جز رژیم صهیونیستی وتعدادی از رژیم های مستبد عربی رابطه ناهنجاری دارد و اکنون تنش با اروپا هم به این چالش ها اضافه شده است.

البته تاوان اشتباهات وسیاست های اردوغان را نه تنها مردم ترکیه که مسلمانان جهان نیز می دهند اقدامات اردوغان در سوریه که سبب موج مهاجرت هزاران آواره سوری به اروپا شد قطعا تاثیر بسزایی در رشد جایگاه گروهها واحزاب افراطی راستگرا که دیدگاههای منفی در باره مهاجران ومسلمانان دارند شده است. 

گزارش ها حاکیست که در انتخابات پارلمانی هلند حزب افراطی گرت ویلدرز با وعده های انتخاباتی بستن مساجد مسلمانان واخراج آنان با اکثریت آرا پیروز خواهد شد و در مقابل اردوغان از اتباع خود خواسته است پاسخ دشمنان را با دادن رای مثبت به همه پرسی 16 آوریل بدهند. اردوغان حالا پس از گذشت  23 سال یاد قربانیان سربرنیتسا نیز افتاده است و می گوید هلند مسوول کشتار مسلمانان سربرنیتسا است. البته او پیش از این هم در اجلاس سوئیس به فکر حمایت از مردم فلسطین افتاد و رژیم اسراییل را رژیم کودک کش توصیف کرد. راستی اردوغان کیست؟

-------------------------------------------

بررسی و تحلیل/ رضا محمدمراد