آیا اتحادیه اروپا بر سر ایران مقابل ترامپ می ایستد

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا (EEAS) اعلام کرد فدریکا موگرینی، نماینده عالی اتحادیه اروپا در سیاست خارجی و امور امنیتی در مراسم تحلیف حسن روحانی، رئیس جمهور ایران که روز 5 اوت [14 مرداد] برگزار می شود، شرکت خواهد کرد. 

پایگاه اینترنتی آمریکایی لوبلاگ نوشت: براساس بیانیه سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا که در 29 ژوئیه منتشر شد، موگرینی به عنوان رئیس کمیسیون مشترک برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) که مسئول نظارت بر اجرای این توافق است، به ایران سفر خواهد کرد. در این بیانیه همچنین آمده است که موگرینی به منظور مذاکره درباره مسائل دوجانبه و ارتباطات منطقه ای، با مقامات ایرانی دیدار خواهد کرد. 

زمان اعلام این خبر به چند دلیل از لحاظ سیاسی حائز اهمیت است. نخست آنکه این سفر درحالی انجام می شود که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برخلاف توصیه گروه امنیت ملی خود به دنبال برهم زدن برجام و یافتن راهی برای مقصر جلوه دادن ایران در این زمینه است. اینکه ایران عامل برهم خوردن توافق شناخته شود، ضروری است زیرا موجب می شود متحدان آمریکا به مجازات کردن ایران تحت رهبری واشنگتن تن دهند. 

ازآنجائیکه اتحادیه اروپا بانفوذترین حامی برجام در میان متحدان آمریکاست، واشنگتن تلاش خواهد کرد پیش از هرکاری حمایت این اتحادیه را جلب کند. درگذشته همانند جنگ عراق این شیوه معمولا کارآیی داشت که واشنگتن با ایجاد اختلاف میان اتحادیه اروپا حمایت برخی اعضا را جلب می کرد. اما این بار اتحادیه اروپا احتمالا آماده می شود تا مقاومت کند. 

از یک طرف برجام به خوبی اجرا می شود. حتی دولت ترامپ هم باوجود دیدگاه خصمانه ای که در برابر ایران دارد، پایبندی تهران را به توافق هسته ای، تایید کرده است. از طرف دیگر برجام یکی از معدود موفقیت های دیپلماتیک واقعی اتحادیه اروپا محسوب می شود. همه اعضای این اتحادیه به اتفاق آرا حمایت خود را از آن اعلام کرده اند. موگرینی به کرات تاکید کرده است که این توافق به تمام جامعه بین المللی تعلق دارد. اتحادیه اروپا به تعامل با ایران نیازمند است تا بتواند نقش بهتری در خاور میانه [غرب آسیا] ایفا کند زیرا درگیری های این منطقه عامل اصلی گسترش تروریسم و مهاجرت های غیرقانونی است که امنیت و آسایش جوامع اروپایی را تهدید می کند. 

نکته حائز اهمیت دیگر اینکه از نظر اعضای بانفوذ اتحادیه اروپا افزایش تجارت با ایران به منزله موهبتی برای اقتصاد این کشورها محسوب می شود. فرانسه در دوران ریاست جمهوری امانوئل مکرون سردمدار محکوم کردن پیامدهای تحریم های جدید ضد ایرانی است که آمریکا به تصویب رسانده است. در بیانیه وزارت امور خارجه فرانسه در این باره بر لزوم واکنش هماهنگ اروپا به این تندروی آمریکا تاکید شده بود. 

از این رو به نظر می رسد مکرون متحد کلیدی موگرینی در حمایت از توافق هسته ای ایران باشد. دیگر کشورهای مهم که منافع اقتصادی چشمگیری در ایران دارند مانند آلمان و ایتالیا نیز احتمالا راه فرانسه را پیش خواهند گرفت.   

درنهایت از آنجائیکه حفظ برجام درکل مطابق با منافع سیاست خارجی اتحادیه اروپاست، تضعیف آن برای برخی کشورهای کوچکتر این اتحادیه دشوار است. 

دلیل دیگری که اهمیت بیانیه حضور موگرینی در مراسم تحلیف روحانی را نشان می دهد، تاکید بر گفتگو درباره مسائل منطقه ای با ایران در این بیانیه است. برخی از موضوعات مورد بحث عبارتند از چشم اندازهای سیاسی سوریه و عراق پس از شکست گروه موسوم به دولت اسلامی [گروه تکفیری-صهیونیستی داعش]، تنش ها در خلیج فارس، مقابله با تروریسم، روابط با عربستان سعودی و دیگر موضوعات. 

این مسئله در تضاد کامل با دیدگاه های دولت ترامپ و متحدان منطقه ای آن مانند عربستان سعودی، امارات عربی متحده و اسرائیل است که برای منزوی کردن ایران تلاش می کنند. این واقعیت که اتحادیه اروپا به جای پیوستن به این تلاش ها تصمیم گرفته است درباره مسائل منطقه ای با ایران گفتگو کند، نشان دهنده تمایل آن به یافتن راه حل های جامع امنیتی چندجانبه به جای در پیش گرفتن رویکرد بازی با حاصل جمع صفر است که پیش از این ناکارآمدی آن ثابت شده و در آن یکی از بازیگران برای همه مشکلات منطقه مقصر شناخته می شود. 

هنوز باید صبر کرد تا مشخص شود اتحادیه اروپا تا چه حد می تواند در برابر توطئه ترامپ برای برهم زدن برجام مقاومت کند. به هرحال سفر موگرینی به ایران برای شرکت در مراسم تحلیف روحانی، گامی درست است که در زمانی درست برداشته شده است و احتمالا مقامات دیگر اتحادیه اروپا نیز به زودی از وی پیروی خواهند کرد.