راهبرد آمریکا در افغانستان/ نظامی یا دیپلماتیک؟!

جیمز ماتیس،‌ وزیر دفاع آمریکا امروز اعلام کرد واشنگتن و شماری از هم پیمانانش متعهد هستند که شمار نیروهای خود را در افغانستان افزایش دهند. 

مقامات ارشد کاخ سفید می گویند دونالد ترامپ،‌ رئیس جمهور آمریکا،‌ به وزیر دفاع خود اجازه داده است 3900 نظامی دیگر را در افغانستان مستقر کند. 

ترامپ نیز امروز از ادامه حمایت آمریکا از افغانستان سخن گفت. حتی برخی رسانه‌ها به نقل از وی نوشتند: "در سایه دولت من میلیاردها دلار برای نیروهای مسلح هزینه خواهد شد تا پیروزی محقق شود." 

با این حال آنچه مسلم است این است که بنای دولت کنونی آمریکا مانند دولت اوباما کاهش هزینه‌ها و حضور نظامی این کشور در اقصی نقاط جهان است. 

به همین علت ترامپ ضمن ادعای حمایت نظامی از دولت افغانستان بیشتر بر راه‌کار‌های سیاسی و دیپلماتیک تاکید می‌کند راهکارهایی که نتیجه عینی و مستقیم آن کاهش هزینه و حضور نظامی آمریکا در افغانستان است. ترامپ در این زمینه هشدار داد «حمایت های ما از افغانستان نامحدود نیست و این حمایت چک سفید هم نخواهد بود». وی درباره بحران 16 ساله افغانستان ­گفت: «واشنگتن تا زمانی که شاهد اراده دولت افغانستان و پیشرفت در این زمینه باشد به همکاری با کابل ادامه خواهد داد.»

این بدان معنا است که کابل باید برای ایجاد امنیت در افغانستان روی توان و ظرفیت‌های مادی و انسانی خود حساب کند. البته حمایت کاخ سفید از این خود اتکایی امنیتی به معنای دست برداشتن آمریکا از اعمال نفوذ و منافع واشنگتن در این کشور نیست. میتوان گفت آمریکا همان منافع گذشته را با هزینه انسانی و غیر انسانی بسیار کمتر دنبال می‌کند. 

برخی از اهداف آمریکا از این رویکرد دیپلماتیک عبارت است از: 

الف) مهار کسری بودجه چند صد میلیارد دلاری: دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید اواخر تیر ماه سال جاری پیش بینی کرد با وخیم شدن درآمدهای مالیاتی، کسری بودجه آمریکا در سال جاری میلادی به 702 میلیارد دلار خواهد رسید. کسری بودجه آمریکا در سال گذشته میلادی، 585 میلیارد دلار ثبت شده است. 

ب) پاسخ شایسته به احساسات ضد جنگ و ضد نظامی گری در این کشور: بخشی از اظهارات امروز ترامپ درباره افغانستان حکایت از این موضوع دارد. وی گفت: "مردم آمریکا از جنگ بدون پیروزی خسته شده اند و من هم مثل مردم از آن ناراضی هستم. ملت ما باید به دنبال نتیجه ای با افتخار و پایدار باشد که ارزش تلاش های عظیم ما را داشته باشد."

ج) افزایش احساسات ضد آمریکایی در جهان: هم اکنون آمریکا در اقصی نقاط جهان - از یمن و سوریه و عراق گرفته تا اکراین و شبهه جزیره کره و دریای چین و ونزوئلا و ... - بحران آفرینی می‌کند. طبیعی است این بحران آفرینی پیامدی جز افزایش احساسات ضد آمریکایی در جهان نداشته باشد.

پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود این است که اگر رویکرد غالب کاخ سفید در افغانستان تکیه بر دیپلماسی و رویه‌های سیاسی است، پس چرا کاخ سفید از افزایش حضور نظامیان آمریکا در افغانستان خبر می‌دهند؟  در جواب می‌توان گفت: اولا، هدف از اذعان به افزایش حضور نظامی آمریکا در افغانستان، جلوگیری از تغییر معادلات امنیتی و حفظ توازن نظامی در بین جریان‌های رقیب در این کشور است.   

ثانیا، مقامات آمریکایی از افزایش حضور نظامی آمریکا و متحدان اروپایی شان - بویژه ناتو - در افغانستان سخن می‌گویند و این بدان معنا است که با مشارکت اعضای دیگر ناتو قرار است حضور نظامی کم آمریکا جبران شود. 

----------------------------------

عبدالرضا خلیلی