روزی برای یک برگزیده

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ اگر تو نبودی، اگر نگاه متفاوت تو به من نبود، چه جور می توانستم زندگی را نفَس بکشم؟! چه جور می توانستم "دوستت دارم" را با پدر صرف کنم؟! تو همانی که مهربانانه، خواندی به نام خدایت، قصه ی زندگی را، برای هزاران، هزار آرزوی زیر خاک. اگر تو نبودی، هیچ کس از خودش نمی پرسید که سر گذاشتنِ دخترکی معصوم به روی سینه ی یک قبر، آن هم زنده، زنده چه دردی دارد و چقدر بی رحمانه است و این تنها یکی از قشنگی های ردِ پای آمدنت بود. اگر تو نبودی... .

بر پایه باورهای اسلامی، مبعث  روزی است که "محمد"(ص) - پیام آورِ خدا -در روز "۲۷ رجب" به پیامبری برگزیده شد و پرستشِ چندخدایی و بت ستایی را به یکتاپرستی تبدیل کرد.

"یک کارشناس مذهبی" می گوید: پیامبر خدا (ص) در روزگاری مبعوث شد که مردم در خوابی طولانی به سر می بردند. آتشِ جنگ و فتنه و خونریزی شعله می کشید، بی عاطفگی با زنده به گور کردن دختران، جای محبت پدرانه را گرفته، و در یک جمله انسانیت مرده بود.

"سمیه خشنودی" افزود: در چنین فضایی خداوند برنامه ای برای تغییر فرستاد؛ برنامه ای که کمال انسان ها را رقم می زد و بر تن آدمی، لباسی انسانی پوشانید.و اما در برنامه ی آسمانی رسول (ص) یکی از ویژگی هایی که مورد تأکید قرار گرفته شد، ساده پوشی بود. نکته ای که به نظر می رسد امروزه با توجه به جولان مُد و گرایش به مصرف گرایی، نیازمند مروری دوباره است. بنابراین با نگاهی به این موضوع،  برنامه ی زندگی مان را ورقی تازه می زنیم. 

بر اساس مطالعات انجام شده در خصوص تاریخچه ی پوشش، زن ها و مردها از آغازِ پیدایش، تلاش کرده اند تا استتار بدنی مناسبی برای خود تهیه كنند. آدمی نخست‏ با برگ درختان، سپس با پوست‏ حیوانات و بعدها با دست ‏بافت‏ های خود، به تهیه ی پوشاک پرداخته است.

"ویل دورانت" درباره پوشاك انسان و تاریخ صنعتِ‏ بافندگی می‏ نویسد: "از وقتی كه انسان بافندگی را آغاز كرد بر حسب ضرورت سوزن و سنجاق را ساخت و با پشم گوسفند و الیافِ گیاهان، لباس‏هایی را برای خود تهیه كرد." خوشبختانه با پیشرفت صنعت و دست‏ یافتن به منابع و ابزار جدید، پوشش نیز از تغییرات تكاملی برخوردار شد و انسان به پوشاك مناسب‏ تر دست ‏یافت. نخستین کسی که خیاطی کرد و طرز دوختن لباس را آموزش داد و از آن پس مردم به تدریج از لباس های دوخته شده استفاده کردند، حضرت "ادریس" بود که نام اصلی اش "اخنوخ" است. تا قبل از او مردم  برای پوششِ بدن خود، از پوست حیوانات استفاده می کردند.

"چارلز فردریک ورث" اولین طراح لباس، در قرن "نوزدهم میلادی" با دوختن برچسب نام خود به لباس‌هایی که طراحی می‌کرد، زمینه ساز شروع طراحیِ مُد در دنیا شد.

و اما اولین کسی که مُد را به ایران آورد، "زینت جهانشاه" بود. او در سال "۱۹۳۱" میلادی، به همراه پدرش سرهنگ "حبیب الله فرود" - سرپرست محصلان وزارت جنگ - به "آلمان" رفت.

سرهنگ ضمن انجام مأموریت در "برلن"، دخترش را نیز به "مدرسه "لته فراین" که یک آموزشگاه بین المللیِ معروف بود، سپرد.  "لته فراین" جایی بود که دخترها با علم خانه داریِ تکمیلی، آشنا می شدند. وی به مدت یک سال و نیم علوم مختلفی از جمله: خیاطی، لباسشویی، اتو و رفو،  وصله کردن لباس و ... را یاد گرفت.

بعد از آن با یک افسر، ازدواج کرد و برای اقامتی که دو سال و نیم طول کشید راهی "برن" پایتخت "سوئیس" شد. آن جا بود که "زینت" علاقه ی خود را به هنر خیاطی جدی تر از گذشته دنبال کرد و به مدت یک سال مشغول یادگرفتن روشِ بُرش، روی "مانکن" شد. گرچه وابستگی نظامی شوهرش باعث شد آن ها "سوئیس" را هم ترک کنند اما در عوض به شهری پاگذاشت که یکی از مراکز اصلی صدور مُد به تمام دنیا بود و هنوز هم هست؛ شهرپاریس.

"زینت جهانشاه" تخصص خیاطی خود را در "پاریس" گرفت. سپس از "بالمن" که آن روزها چندان شناخته شده و معروف نبود برش و دوخت آموخت. در مدت یک ماه این دختر ایرانی، به رموز خیاطی مدرن وقت و همین طور روش اداره یک بوتیک پی برد. همین قضایا به او کمک کرد تا یک سال پس از بازگشت به وطنش بتواند اولین بوتیک ایرانی را در "تهران" تأسیس کند و نام خود را به عنوان اولین کسی که پای مد را به ایران باز کرد، در تاریخ به ثبت برساند.

"م-ت" یک خانم "30" ساله با ظاهری آراسته می گوید: با مد، تنوع و تحول در روش های زندگی مخالف نیستم به شرطی که مد و نوگرایی افراطی نباشد و عقاید و ارزش های انسان را زیر سؤال نبرد.

اما به زعم یک پسر "18" ساله با موهای رنگ شده و پوششی مطابق با مدگرایی غربی، دنباله روی از این امر، خاصِ دوران جوانی است که  نباید حد و مرزی برای آن تعریف شود. "انتخاب لباس، رازهای درون‌ شما را برملا می کند"؛ این گفته ی بسیاری روان شناسان است.

آن ها می‌گویند: لباس ها‌ می‌توانند چیز‌های زیادی در باره شما بگویند؛ اطلاعاتی در زمینه ی شخصیت درونی افراد مانند: غرور، جاه طلبی، احساسات، عواطف، تجربه، عادات، فرهنگ و...

دکتر "جنیفر بامگارتنر" – روان شناس بالینی- در خصوص این پدیده، کتابی به نام" روان شناسیِ لباس" نوشته است. او معتقد است که اگر مردم تحت نفوذ و تأثیر یک سیستم یا برند خاص نباشند، خودشان هستند و انتخاب شخصی خود را خواهند داشت و در صورتی که مدِ روز را با اجبار یا تحمیل بپذیرند، دیگر نمی‌توانند صد در صد خود واقعی‌شان باشند.

"یک کارشناس ارشد روان شناسی" د ر این خصوص می گوید: امروزه لباس، بخش مهمی از مطالعات فرهنگی در علم انسان شناسی به شمار می رود."معصومه موسی زاده" تصریح کرد: براساس مطالعات انجام شده لباس، بدن و مغز را تحریک می کند و پوشنده ی آن را در وضعیت روحی و روانی متفاوتی قرار می دهد.

"وی" تأکید کرد: علاوه بر تأثیرات لباس بر فرد پوشنده، در بیننده ی آن نیز احساسات و برداشت های متفاوتی ایجاد می کند، که با توجه به صفاتی مانند: جنس، سن، استعداد، مهارت، دانش، تجربه، علایق و غیره متفاوت است.

بنابراین پوشنده ی لباس باید از عواقب و تأثیرات لباس هایی که می پوشد، آگاه باشد و بداند که قضاوت دیگران با نحوه ی پوشش او ارتباط مستقیمی دارد.مُد پدیده ای اجتماعی است که از یک سو، میل به همرنگی با دیگران در آن مشهود است و از سوی دیگر، گرایش به ممتاز بودن، آن را  فردی و خاص می کند.

"به گفته ی یک دكتراى جامعه شناسى فرهنگى " الگوهای مختلف پوشش و مد، ضمن معرفی شخصیت و تبیین جایگاه فردی، بیانگر سنت‌ها، ارزش‌ها و نوع فرهنگ حاکم بر جوامع است.

" حميد حيدرپناه " تشریح کرد: لباس و پوشش با هنجارها و ارزش‌های حاکم بر جوامع گره خورده است و می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای شناخت فرهنگ و هویت ملی و حتی وقوع تحول در ساختار فرهنگی یک جامعه، کارکرد خود را نشان دهد.

"وی" اضافه کرد: مهمترین مسأله و چالش مرتبط با پوشش و لباس در شرایط کنونی، مسأله مد است که با ترویج فرهنگ غرب و مصرف گرایی، موجب بروز معضلات متفاوتی در جامعه می شود.اما توجه به تنوعِ مد و مدگراییِ بومی نقش مؤثری در حفظ اصالت فرهنگ ملی کشور خواهد داشت، هرچند گرایش به سمت پدیده ی مدپذیری از بُعد مصرف گرایی، چالش برانگیز خواهد بود.

"محمدعلی قربانی" از فعالان پیشکسوت حرفه ی خیاطی در خصوص پوشش مردم ایلام در دهه ی "40" می گوید: "کولنجه" و "سُخمه" لباس رسمی زنان و مُد رایج این دوره بود که "10" ریال هم بابت اجرتِ دوخت آن دریافت می شد و در میان مردها هم بیشتر شلوار "جافی" یا همان (شلوار کُردی)، کت و شلوارهای دم پا گشاد سفارش داده می شد. 

و در دهه های اخیر نام "طاهره بختیاری" به عنوان اولین دانش آموخته و کارشناس رشته ی طراحیِ دوخت در استان ایلام به چشم می خورد. وی با تحصیل در "دانشگاه الزهرای تهران" و کسب رتبه ی  ممتازی، فارغ التحصیل می شود و دوره ی آموزش رشته ی طراحی دوخت را در اداره کل فنی و حرفه ای ایلام برگزار می کند.

او با تلفیق سنت و مدرنیته، هنرمندانه به خلق اثر می پردازد و موفق به تربیت شاگردان بسیاری در این رشته می شود. اما در تیرماهِ سال "1394" و در سن "41" سالگی به علت بیماریِ "سرطان"، چهره در نقاب خاک کشید و مرگ، فرصت هنرنمایی بیشتر از او سلب کرد. 

 یکی از پیشکسوتان طراحی لباس در ایلام، که به صورت آکادمیک به این حرفه روی آورده است، می گوید: هرچند که وضعیت مالی و اقتصادی مشتریان در سفارش مدهای روز مؤثر است با این حال، بیشتر سفارش ها مبتنی بر مدهای جدید و برندهای روز دنیاست.

"لیلا کرمی" با اظهار به این که یک طراح لباس با توجه به سلیقه و مطالبه ی مردم کار می کند، تشریح کرد: در حال حاضر مدهای ایرانی با استقبال کمتری مواجه هستند و خود نیز به عنوان یک طراح، به دنبال نوآوری و خلاقیت در طرح های سنتی و ساده است. 

رییس اتحادیه خیاطان ایلام گفت: صنعت خیاطی باید به کمک هنر طراحی، در مُدهای سنتی، نوآوری ایجاد کند تا لباس بومی و ایرانی بتواند، قدرت رقابت با مُدهای ارائه شده ی بازار دنیا را به دست آورَد.

"عباس رحیم زاده" با اذعان به این که حرفه ی خیاطی و تولید پوشاک بیشتر به صورت تک دوزی در استان رایج است اضافه کرد: با توجه به این امر، خیاط ها بر اساس سلیقه و تقاضای مشتری اقدام به دوخت می کنند. 

زیبایی معیاری برای سنجش ندارد؛ اما آن چه مهم است زیبا دیدن است. و در این میان هستند، چشم هایی که می خواهند، زیبایی را در سادگی ببینند و از آن لذت ببرند.

** زهرا پور اسماعیل