زمین به آیندگان تعلق دارد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، مرکزاصفهان ؛ امروز17 ژوئن (27 خرداد) روز جهانی بیابان زدایی است؛ روزی که کام تشنه بیابان های خواهان آن است که  ترک های حاصل از غفلتمان را در مورد حق فراموش شده آن ها ، به جا آوریم.

بيابان به مناطق داراي اقلیم های فراخشك و خشك كه ميزان متوسط بارندگي ساليانه آن كمتر از 50 ميلي متر و درصد پوشش گياهي چندساله آن كمتر از ده درصد باشد اطلاق مي شود.

کاشت درختان و گیاهان مقاوم و متناسب با مناطق خشک همچون گیاهان شوره‌زی،پخش سیلاب و پخش آب،تعادل دام و مراتع برای حفاظت از پوشش گیاهی موجود، بهره گیری از روش‌های کارآ در انباشتن آب باران،احیاء شوره زارها وسوخت‌های جایگزین از راههای مقابله با بیابان زایی است.

مرهمی بر زخم های زمین

فلات مرکزی ایران یکی از معروفترین مناطق خشک جهان محسوب می شود.

بر اساس آمار سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، 61 درصد از مساحت کشورمعادل 32 و نیم میلیون هکتار در اقلیم خشک و فرا خشک قرار گرفته (سه و یک دهم برابر درصد جهان) ودر حال حاضر سرانه بیابان در کشور پنجاه صدم درصد  و  سرانه جهانی آن بیست و دو صدم هکتار گزارش شده است

 شش و هفت دهم میلیون هکتار کانون های بحرانی  تحت فرسایش بادی کشور در ۲۳۳ منطقه، ۹۶ شهرستان و ۱۸ استان پراکنده است.

هر چند که کشور ما به طور ذاتی در منطقه‌ای بیابانی قرار گرفته ولی بهره‌برداری غیر اصولی و بی‌توجهی انسان سبب تشدید این شرایط می‌شود.

شخم زمین ها  در جهت شیب،بهره برداری نادرست از زمین‌های کشاورزی،استفاده‌ی افراطی از کود و سموم شیمیایی،چرای مفرط و بیش از ظرفیت از مراتع، بهره برداری‌های بی‌رویه از جنگل‌ها و سفره‌های آب زیرزمینی که منجر به شوری آب و درنهایت شوری خاک می شود و همچنین تبدیل نابه‌خردانه‌ی زمین های  ملی به کشاورزی، ویلاسازی  از جمله عملکرد سوء انسان است که منجر به پدیده بیابان‌زایی شده است.

ایران ، یک و دو دهم  درصد خشکی‌های جهان، دو و چهار دهم درصد پدیده‌های بیابانی فاقد پوشش و سه و هشت صدم  درصد مناطق بیابانی جهان را در خود جای داده است.

از بیابان زایی تا بیابان زدایی

در مناطق خشك و فراخشك ايران با توجه به شرايط اقليمي همچنين عوامل انساني بيابان زا از قبيل افزايش جمعيت، چراي مفرط، برداشت بي‌رويه از سفره‌هاي آب زيرزميني، آلودگی آب های زیرزمینی از طریق پساب های صنعتی، شهری و کشاورزی، تغيير كاربري زمین ، برداشت غیر معادن سطحی، مدیریت نامناسب مراتع و مدیریت غیر اصولی زمین های  کشاورزی، پديده بيابانزايي رشد فزاينده‌اي دارد. با توجه به اهميت موضوع، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور طرح تثبيت شن‌هاي روان و بيابانزدايي را اجرا مي‌كند كه حاصل آن حفاظت از شهرها و روستاها، مراكز اقتصادي و توليدي، مراكز نظامي و خطوط مواصلاتي بوده است.

ایران با بیش از نیم قرن تجربه در زمینه بیابانزدایی ، تثبیت شن های روان و مالچ‌پاشی از نظر تجربه، کیفیت و تکنیک اجرا جزو صاحب‌نظران و سرآمدان در دنیاست.

معاون وزیر جهاد کشاورزی گفت: امسال 20 میلیون اصله نهال در سطح کشور کشت می شود و سازمان جنگل ها،مراتع و آبخیزداری اجرای طرح های بیابان زدایی در 30 هزار هکتار را برای سال جاری متعهد شده است.

رئیس سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری افزود: روند اجرای طرح مقابله با بیابان‌زایی و تثبیت شن‌های روان از جمله مالچ‌پاشی دارای مطالعات جامع، دقیق و کاملی  است و  مشارکت مردم در نگهداری و احیای  زمین های  بیابانی از سیاست‌های سازمان است.

خلیل آقایی ادامه داد:امسال   150 میلیون دلار از محل صندوق توسعه ملی برای بیابان زدایی در کشور پیش بینی شد که کافی نیست اما  با این حال براساس قانون باید همه این مبلغ در خوزستان هزینه شود.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان جنگل ها،مراتع و آبخیزداری هم  با بیان اینکه در دهه هفتاد در همین کانون های ریزگرد، مرتع درجه دو وجود داشت،  این سوال را مطرح کرد که چه بلایی بر سر این مراتع آمده که به کانون ریزگرد تبدیل شده است

ناصر حیدری پوری مدیریت نا صحیح بر منابع را عامل اصلی ریزگردها خواند و تأکید کرد: باید توجه بیشتری به مدیریت چرای دام ها داشته باشیم تا بلای خوزستان گریبانگیر سایر استان های کشور نشود.

بیابان زدایی در استان اصفهان از اقدام تا عمل

حدود 30 درصد مساحت استان اصفهان بیابانی است. خسارت وارده از بیابان به زیر ساختهای استان اصفهان سالانه حدود 900 میلیارد ریال است.

رئیس اداره امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان با اشاره به اینکه تاکنون 16 کانون فرسایش بادی به وسعت یک میلیون و 92 هزار هکتار در استان اصفهان شناسایی شده است گفت: دشت  سجزی به وسعت 35 هزار هکتار و محور نایین به انارک به وسعت 67 هزار هکتار به ترتیب بحرانی ترین این کانون ها هستند.

حسین علی نریمانی افزود: اجرای طرح های بیابان زدایی در این استان تاکنون سبب حفظ و پایداری 38 هزار هکتار زمین کشاورزی و هزار کیلومتر جاده و راه آهن شده است.

وی ادامه داد: از وسعت سه میلیون و 200 هزار هکتاری بیابان های استان  تاکنون 307 هزار هکتار آن تبدیل به جنگل دست کاشت شده است و پیش بینی می شود با توجه به اختصاص اعتبار تا پایان سال طرح بیابان زدایی در وسعت 15 هزارو 690 هکتار از بیابان های استان اجراشود.

اما به گفته معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری در سال های اخیر بحث ریزگردها که منشا داخلی و نیز خارجی دارد، باعث بروز مشکلاتی برای کشور شده است که شاخص این مشکلات در سال 1395 در استان خوزستان بود و به دنبال آن دیگر استان ها نیز گرفتار ریزگردها و بیابان زایی شدند اما  بنا بر اصلاحاتی که در آخرین روزهای تصویب بودجه 1397 صورت گرفت، بودجه مقابله با ریزگردها تنها به خوزستان اختصاص یافت.

خلیل آقایی افزود: مقابله با ریزگردها در هفت استان دیگر از جمله اصفهان هم باید مدنظر قرار گیرد.

معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیز داری استان اصفهان هم  با اشاره به اینکه بخش اعظمی از گرد و غبارهای موجود در کلانشهر اصفهان ناشی ازکانون بحرانی دشت سجزی است گفت: از وسعت 40 هزار هکتاری منطقه ،تاکنون  9 هزار هکتار آن نهال کاری و مالچ پاشی شده است.

عبدالرضا مهاجری با اشاره به اینکه  هشت هزار هکتار از زمین های تخریبی حاصل از فعالیت صنایع در سجزی نیازمند اعتبار 400 میلیارد ریالی است افزود: امسال هم هزار هکتار از این زمین ها  با 50 میلیارد ریال اعتبار نهال کاری و مالچ پاشی می شود.

یکی از فعالیت هایی که در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان در حال انجام است، مقابله با پدیده ریزگردهاست، بر اساس پژوهشی که دراین دانشگاه  انجام شد بر خلاف روش های قدیمی مالچ پاشی که ذرات ممکن است در اثر وزش باد و توفان در هوا معلق شوند از جنس خود خاک، مالچ رسی ابداع شد که در بیابان استفاده می شود و با وزش باد از روی خاک بلند نمی شود.

این طرح مورد حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز قرار گرفته و در مناطق بیابانی شرق اصفهان با موفقیت اجراشده است.

نگارنده:سیده پروین امامی