سیاست عربی چین

به گزارش سرويس بين الملل  خبرگزاري صدا وسيما ،سفر رئیس جمهور چین به امارات به هدف تقویت همکاری های دوجانبه میان دو کشور آنهم پس از سه دهه، نقطه عطفی در تاریخ منطقه است. رئیس جمهور چین سپس به سنگال و رواندا و بعد به آفریقای جنوبی برای شرکت در اجلاس بریکس سفرمی کند.
مقامات امارات این باور را مطرح می کنند که چین یک قدرت اقتصادی بزرگ است و تلاش طرفین بر تبادلات گسترده و سرمایه گذاری های دو طرفه خواهد بود.
به هر حال از زمان به قدرت رسیدن شی جین پینگ در پایان سال 2012، چین در تلاش است تا نفوذ خود را در غرب آسیا و آفریقا تقویت کند.
مقامات چین تاکید می کنند سفر شی جین پینگ، سرآغاز مرحله ای جدید با عنوان «همکاری نتیجه بخش و آینده مطلوب» بین دو کشور است که در ثبات منطقه و آینده اقتصادی آن نقش محوری ایفا می کنند.
آشکاراست که امنیت و ثبات منطقه وابسته به اراده تمامی کشورهای منطقه بوده اما نیازهای استراتژیک چین به انرژی با قیمت مناسب آنهم از فروشندگان متنوع، قابل چشم پوشی نیست.

مختصات سیاست عربی پکن
گفته می شود حجم تبادل تجاری بین اعضای شورای همکاری خلیج فارس و چین به صد و بیست و هفت میلیارد دلار در سال 2017 رسید.
استراتژی چین در سیاست عربی بیشتر توسعه مناسبات سیاسی با ملاحظات اقتصادی و نفتی است.
اما مختصات چنین رویکردی عبارت است از:

1-پکن به دنبال نفوذ و کنترل مقبولیت و نفوذ آمریکا و همینطور روسیه در مناطقی است که در برنامه ریزی چین اهمیت استراتژیک دارد.

2-عدم اطمینان چین به آمریکا درباره حفظ تعهدات بین المللی، پکن را به تدریج به سمت رقابت نزدیک به ستیز با واشنگتن خصوصا در زمینه تجارت انرژی در غرب آسیا کشانده است.

3-تلاش دولت چین برای اعتبارزایی برای سیاست خارجی اش با هدف فضا سازی بیشتر برای تقویت همکاری های اقتصادی و بازرگانی و زدودن سابقه نه چندان سازنده و مثبت آن کشور در محافل عربی خلیج فارس.

4-تنوع بخشی به منابع واردات انرژی، پکن در برنامه ریزی اقتصادی خود قصد دارد، خرید نفت از ایران را کاهش داده و امارات و یا عربستان را جایگزین ایران کند.
""چین، بزرگ ترین مشتری نفت ایران بوده اما به منظور دستیابی به افت ۵ تا ۱۰ درصدی در خرید نفت، باید بیشترین کاهش خرید را از ایران داشته باشد ""

https://tejaratnews.com/%D9%88%D8%
کارشناسان گفته اند اگر چین نتواند منابع جایگزین پیدا کند میزان واردات در سال های پیش رو باز هم افزایش خواهد یافت و کماکان بیش از 60 درصد خواهد بود.
""انتظار می رود میزان مصرف نفت خام در چین در سال 2020 میلادی به 200 میلیون تن و ظرفیت عرضه گاز طبیعی در کشور به 360 میلیارد متر مکعب برسد.
با اینکه چین رتبه بزرگترین وارد کننده نفت دنیا را دارد تلاش پکن بر این است اتکا به سوخت های فسیلی را کاهش دهد.""
http://www.irna.ir/fa/News/82957726

5-سیاست عملگرایی، چین به عنوان قدرت اقتصادی محافظه کار در منطقه تلاش می کند از منافع خود بدون اقدام نظامی و به کار بردن سلاح محافظت کند همانطور که در پاکستان و افغانستان اینگونه است.

6-تلاش برای انعقاد توافقات برای تشکیل مناطق تجاری مشترک با دیگر کشورها. در همین خصوص رسانه های چین اعلام کردند در سفر شی جین پینگ رئیس جمهور به ابوظبی، چین و امارات عربی متحده توافقی در مورد ایجاد یک منطقه تجاری در دوبی امضا می کنند.
"" این منطقه تجاری آزاد با مساحت سه کیلومتر مربع در قلب "جبل علی دبی" به عنوان بزرگترین منطقه آزاد غرب آسیا قرار دارد.
چین نخستین شریک تجاری امارات است. تبادلات غیر نفتی میان دو کشور در سال دوهزار و هفده به بیش از 53 میلیارد دلار رسیده است که نود درصد آن را صادرات چین تشکیل می دهد. امارات عربی متحده یکی از پانزده تامین کننده اول نفت خام چین است . میزان صادرات نفتی امارات به چین در سال گذشته به چهار میلیارد دلار رسید.""

(19 ژوئیه 2018 (AFP) /

مناسبات تجاري
اینکه امارات دومین شریک تجاری چین شده، نشانگر کاربست تجارت در توسعه مناسبات سیاسی است .
گفته می شود بیش از 4 هزار شرکت چینی ثبت شده در امارات وجود دارد و بیش از 200 هزار چینی مقیم این کشور هستند.
پیش بینی می شود طی دو سال آینده، میزان مبادلات تجاری بین دو کشور به 80 میلیارد دلار برسد و در هفته 100 پرواز بین دو کشور انجام شود.

در حال حاضر شعب 4 بانک بزرگ تجاری چین در امارات فعالیت می کنند.

روابط استراتژیک ؟
شی جین پینگ هفته گذشته در سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه هشتمین نشست وزراتی مجمع همکاریهای چین و کشورهای عرب در کاخ بزرگ خلق پکن تاکید کرد چین و کشورهای عرب برای ایجاد یک مشارکت راهبردی آینده ساز توافق کرده اند. وی این باور را مطرح می کند که کشورهای عرب در چارچوب همکاریهای دوجانبه در طرح "کمربند و جاده" شرکای طبیعی چین محسوب می شوند.
طرح بزرگ کمربند و جاده که برای دولت چین از اهمیتی استراتژیک برخوردار است در سال دو هزار و سیزده توسط مقامات پکن ارائه شد. هدف این پروژه بزرگ متصل کردن چین از طریق زمین و دریا به کشورهای جنوب شرق آسیا، پاکستان و آسیای میانه و سپس به خاور میانه، اروپا و آفریقا است.
چین و امارات در سال 2012 روابط همکاری را افزایش دادند . امارات نخستین کشور ساحل خلیج فارس است که این نوع رابطه را با چین ایجاد کرد. از سوی دیگر با پیشنهاد طرح کمربند و جاده، همکاری چین و کشورهای خاورمیانه در زمینۀ نفت و گاز توسعه چشمگیری پیدا کرد. در سال 2017، سهم 12 درصد از حق بهره برداری بلوک نفتی زمینی ابوظبی به یکی از شرکتهای چینی اختصاص داده شد. همچنانکه این نخستین بار در غرب آسیا است که چین به نوعی همکاری بالادست زنجیره صنایع نفتی دسترسی پیدا می کرد.

موانع پیشروی چین
کارشناسان می گویند نقشه راه دولت چین در منطقه با چالش هایی مواجه است که عبارتند از :

1-برخی توافقات دولت های عربی با آمریکا، فرانسه و انگلستان، مانع از گسترش روابط عرب ها با پکن خواهد شد به خصوص برخی دولت ها که میزبان پایگاه های نظامی دولت های غربی است.

2-گستردگی روابط استراتژیک برای برخی از کشورهای منطقه با دولتی نظیر چین، اهمیت حیاتی ندارد. بحرین و کویت از این جمله اند.

3-بیشتر کشورهای عربی درگیر اختلافات مرزی و سیاسی هستند. از اینرو نوع مناسبات با چین به احتمال زیاد می تواند به تضادهای دولت های عربی منجر شود.

4-بر خلاف تصور پکن، دولت چین از قدرت و نفوذ کافی و پذیرفته شده ای در برقراری امنیت، صلح یا آشتی فراگیر و حتی مبارزه با تروریسم در روابط منطقه برخوردار نیست.

جمع بندی
شاخه های همکاری چین با کشورهای عربی منطقه، به خصوص شیخ نشین های حاشیه خلیج فارس، در حال گسترش است، اما چالش های نفوذ چین نیز همچنان پا برجاست. ملاحظات ژئوپلتیک، اقتضائات سیاسی میان کشورها و نیز مناسبات دفاعی و امنیتی دولت های حاشیه ای در منطقه با دولت های غربی، موانع گسترش روابط چین در غرب آسیا به شمار می رود. بدیهیست روابط تجاری، در ذیل روابط سیاسی شکل می گیرد و پکن نيز همين استراتژي را دنبال مي کند. 
بنابر این مناسبات متوازن و به دور از فرصت طلبی، احتمالا پهنه حضور چین در منطقه را فراهم تر سازد، به ویژه که تا 2020 نیاز نفتی آن کشور روبه افزایش خواهد بود./
===============================================

نویسنده : محمد حسینی پور - پژوهشگر سیاست استراتژیک.
.