چاههای غیرمجاز؛ بلای جان منابع آبی البرز

در کنار الگوی نامناسب مصرف آب در بخشهای مختلف، حفر چاههای غیرمجاز مزید بر علت شده و مقابله با این اقدام غیرقانونی به یکی از دغدغه های مهم مسئولان تبدیل شده است.

• شناسایی 11 هزار حلقه چاه غیرمجاز در البرز

میزان آب تخلیه شده از سفره‌های زیر زمینی کشور طی چند سال‌ گذشته 126 میلیارد مترمکعب اعلام شده است. این در حالی است که کشورهای پیشرفته اقتصادی برای حفر چاه‌های غیرمجاز جریمه‌های سنگین در نظر می‌گیرند و به هیچ وجه از آبخوان ها برای تامین منابع آبی روزمره استفاده نمی کنند.

بنا به اعلام اداره آب منطقه‌ای البرز هرساله یک میلیارد و 200 میلیون مترمکعب از آبخوان های استان برداشت می شود که رقمی نزدیک به 80 درصد مصارف آب استان را شامل می شود. همچنین 11 هزار حلقه چاه غیر مجاز در البرز حفر شده است که چاههای غیرمجاز باغ ویلاها سهم فراوانی در این زمینه دارند. از هرکدام از این چاه ها در هر ثانیه 10 لیتر آب برداشت می شود که میزان قابل توجهی است.

• استفاده بی رویه از ذخایر راهبردی آبی استان

مدیر عامل آب منطقه‌ای استان البرز با بیان اینکه اگر جلوی روند فعلی برداشت آب غیرمجاز گرفته نشود دچار مشکلات بسیاری زیادی می‌شویم، گفت: از کل چاه های غیرمجاز شناسایی شده استان، 300 حلقه دارای آبدهی بالای 500 میلیون مترمکعبی هستند که انسداد آنها به صورت ویژه در دستور کار قرار دارد.

داود نجفیان با اشاره به آخرین وضعیت آب در استان گفت: در برخی از مناطق عمق حفر چاه برای رسیدن به آب از 20 متر به 250 متر رسیده است و در حال استفاده از ذخایر استراتژیک آبی هستیم. همچنین بیش از یک میلیارد متر مکعب از آبخوان‌های کشور دچار کسری شده است و هر سال بیش از 70 میلیون مترمکعب آب از سفرهای زیرزمینی اضافه برداشت می‌شود.

• کاهش ورود پرندگان مهاجر به استان

حفر چاههای غیرمجاز در استان همچنین باعث ایجاد مشکلات متعدد زیست محیطی شده است که از آن جمله می توان به کاهش ورود پرندگان مهاجر به البرز اشاره کرد که در بلندمدت موجب آسیب رسیدن به اکوسیستم منطقه خواهد شد.

مدیرکل حفاظت از محیط زیست استان با تایید این مطلب کاهش منابع آب سطحی و پهنه‌های آبی را موجب خطر برای پرندگان آبزی اعلام کرد و حفر چاه‌های غیرمجاز را با عدم مهاجرت پرندگان به استان مرتبط دانست.

فردین حکیمی به خطرات حفر چاه‌های غیرمجاز بر محیط زیست استان اشاره کرد و گفت: تغییر کاربری اراضی زراعی و باغی از معضلاتی است که اثر مخرب بسیار زیادی برای محیط زیست کشور و استان البرز گذاشته است.

وی ویلاسازی‌ها را عامل استفاده بیشتر از منابع زیستی آب معرفی کرد و گفت: باید بر اساس توان منابع آبی، کاربری و مصرف جدید تعریف شود و نقاطی که چاه جدید در آن حفر می‌شود بایستی توان آبی کافی داشته باشند.

• راهکارهای کارشناسی برون رفت از بحران آبی

بدون شک ادامه روند کنونی باعث کمبود جدی منابع آب و بروز مشکلات متعددی در حوزه های صنعتی، کشاورزی و اجتماعی برای استان خواهد شد که باید برای مقابله با آن راهکارهای جدی در نظر گرفته شود. کارشناسان برای مقابله با این روند راه حل هایی پیشنهاد می کنند که از جمله می توان به تقویت سیستم نظارت و تقسیم آب رسانی محلی، جلوگیری از حفر چاه و برداشتهای غیرمجاز، تسریع در روند کند و نامطلوب ذخیره‌سازی آب‌های سطحی در استان، تغییر نگاه تجاری به منابع آب زیرزمینی و استفاده از سیستم های آب رسانی پیشرفته در بخش کشاورزی اشاره کرد. همچنین انسداد فوری چاه های غیر مجاز و تشکیل پویش اجتماعی برای اطلاع رسانی در خصوص مصرف بهینه آب از دیگر اقدامات لازم برای مقابله با کم آبی و گذر از چالش خشکسالی در البرز است که باید مورد توجه مسئولان واقع شود و طرحهای استانی و ملی لازم در این زمینه هرچه سریعتر تصویب و اجرا شود.