بافتی از جنس تاریخ

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خوزستان ، این خشت و آجرها آنقدر تاریخ را درون خود به میراث نهاده اند که هلن كانتر  یکی از اعضای هیئت عملیات حفاری و باستان شناسی پس از كاوش های باستانی در خوزستان نام این شهر را ،شهری در سپیده دم تاریخ گذاشت.

دزفول در سرزمینی قرار دارد که دارای هزاران سال تجربه بافت آجری است.نمونه بارز استفاده آجر در زیگورات چغازنبیل را می توان مشاهده کرد که قدیمی ترین بنای شناخته شده در ایران می باشد و قدیمی ترین ابعاد و اندازه آجر در شهر دزفول متعلق به آجرهای چغامیش و پل باستانی ساسانی است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دزفول می گوید :بافت تاریخی آجری که تلاقی فرهنگ و تاریخ مردم این دیار کهن است، شامل ۲۸ محله قدیمی و در هم تنیده می باشد که تزئینات معماری بی نظیر آن، دزفول را به شهر آجری معروف کرده است.

آن طور که حجت آریایی نیا می گوید : در محدوده بافت تاریخی دزفول که مساحت آن ۲۷۰ هکتار است، بیش از یکصد و پنجاه اثر تاریخی ثبت ملی شده همچون خانه، مسجد، حمام، گذر و بقعه از بافت آجری وجود دارد.

مدیرانجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول نیز با اشاره به استفاده از بافت آجری در مناطق گرمسیری به دلیل قابلیت بالای اجرا و بکارگیری آجر در تمامی بخش های بنا به ویژه کارآیی فراوان در برپاکردن پوشش های وسیع و بلند گفت :در گرمای بالای 40 درجه سانتیگراد خوزستان، آجر بهترین گزینه برای ساختمان سازی است و این سبک معماری از زمان عیلامیان در دزفول رواج داشته است.

چینش اجرها در این بناها به گونه ای است که با تابش نور ایجاد سایه روشنهایی می کند که به نمای شهری زیبایی دو چندان هدیه میدهد.

محمد آذرکیش می گوید: آجرکاری در بافت شهری دزفول، ابتدا جنبه استحکامی داشته اما با رونق گرفتن هنر معماری اسلامی ضمن دارا بودن جنبه استحکامی ، جنبه تزئینی نیز پیدا کرده است.یکی از این شیوه ها، خوون چینی است که در شهرهای دزفول و شوشتر به وجود آمده است.

معماری سنتی دزفول با آرایه های آجری عجین شده است که در عین کثرت طرح ها و شیوه ها با وحدتی تحسین برانگیز هماهنگی کامل خود را در کلیت بنای تاریخی حل کرده اند.

رد پای گذشته زیبای این شهرستان هرساله بازدیدکنندگان خارجی را به این شهرستان می کشاند و دزفول را به یک شهر توریستی تبدیل کرده است .

خانم سارا از کشور آلمان یکی از این جهانگردان و بازدیدکنندگان بافت تاریخی دزفول است ،او می گوید: من و همسرم به ایران آمدیم چون ایران و شهرهای آن زیباترین هنرهای معماری و سنتی را دارد و ایران یکی از بزرگترین تمدنهای جهانی است و آثار مهمی را از ناگفته های تاریخی را درون خود جای داده است. او می گوید از زمانی که وارد استان خوزستان شده متحیر بافت تاریخی منازل و آثار تاریخی آن شده است .

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دزفول می گوید: شهر دزفول دو مشخصه بسیار اساسی دارد که بر ارزش معماری آن می افزاید. نخست اینکه شهر در زمان ساسانیان به صورت دژ و برای حفاظت از پل رودخانه دز استوار شد و بنابراین تمام خانه های ناحیه قدیمی شهر بر زمین های کوچکی احداث شده اند.

دوم اینکه دزفول از معدود شهرهای ایران است که در معماری آن آجر پخته به وفور به کار رفته است و گذشته از آنکه دیرپایی آن را باعث شده، اصالت و وقار خاصی نیز به آن بخشیده است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دزفول در خصوص حفظ این آثار آجری  اظهار کرد: با پیگیری های صورت گرفته و با توجه به ضرورت مرمت تعداد زیادی از آثار و بناهای بافت تاریخی،آجری دزفول، اعتباری بالغ بر ۱۰ میلیارد ریال از سوی سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان در راستای مرمت اضطراری تعدادی از این بناها اختصاص یافته.

هم اکنون خانه های تاریخی عدسی، باغبان، زرگر، خلج قصاب، پاکارزاده، حسینوند، قائدی، رحیمی، صمیمی، حمام کرناسیان، ساباط زرنگار و بقعه رودبند را از جمله آثار در انتظارمرمت هستند که برای هرکدام از این بناهای تاریخی اعتباری بین ۳۰۰ تا ۴۵۰ میلیون ریال تخصیص داده شده است.

حال در شهرستان دزفول بیش از ۲۰۰ اثر دیگر نیازمند ثبت ملی و 85 اثر نیز در حال طی مراحل ثبت ملی می باشند.