برگزیت و پر رنگ تر شدن مرزها گفتمانی و سیاستی در بریتانیا

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما‎، به نظر می رسد آنچه که در سپهر سیاسی و اجتماعی بریتانیا هویدا است، خستگی و فرسودگی عرصه عمومی، رسانه ای و به ویژه سیاسی از مناظرات پردامنه و پر مناقشه در مورد برگزیت از یک سو و پر رنگ تر شدن مرزها گفتمانی و سیاستی در بین احزاب سیاسی و جامعه سیاسی از جمله مرزبندی شدید برگزیتیرها(هواداران پروپاقرص خروج از اتحادیه اروپا) با سایر احزاب حتی با حزب محافظه کار است.

در واقع در ماه های اخیر برگزیت و چشم انداز آینده بریتانیا، به هسته مرکزی بسیاری از مناظرات سپهر عمومی بریتانیا تبدیل و بستر ساز گسترش گسل های اجتماعی شده است. در روزهای اخیر، با وجود تعطیلی مجلس عوام، برخی رخدادها در عرصه سیاسی نشانگر استمرار تلاطمات برگزیتی بریتانیا و مواجهه احتمالی نخست وزیر با امواج جدید فشارهای سیاسی است.
مرزبندی شدید برگزیتیرها با سایر احزاب حتی با حزب محافظه کار
در روزهای اخیر شاهد بازگشت فاراژ به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مدافعان خروج سخت به سپهر سیاسی بریتانیا و ایجاد حزب برگزیت توسط او بودیم. عضویت رئیس "گروه تحقیقات اروپا"- به عنوان گروهی که هسته مرکزی محافظه کاران طرفدار برگزیت سخت و مرکز رهبری مخالفان معاهده خروج بوده است- در حزب برگزیت نیز احتمالاً نشانه ای از امید برای خانم ترزا می نخواهد بود. در واقع جدا از مخاطراتی که تشکیل حزب جدید می‌تواند برای برنامه های برگزیتی حزب محافظه کار ایجاد کند، این حزب ظرفیت به چالش کشیدن کلیت موقعیت حزب محافظه کار را نیز دارد. بر اساس نظر سنجی یوگاو، 27 درصد مردم بریتانیا اعلام کرده اند که در انتخابات پیش روی پارلمان اروپا به حزب برگزیت رأی خواهند داد. (این رقم در 11 آوریل 15 درصد بود).

ریزش آراء حزب محافظه کار و حزب کارگر
یکی از عمده نگرانی های احزاب اصلی بریتانیا کاهش آراء آن‌ها در عرصه عمومی است. در ماه آینده، بریتانیا دو انتخابات در پیش رو دارد. نخست انتخابات شوراهای شهر در برخی مناطق انگلستان و ایرلند شمالی و دوم انتخابات پارلمان اروپا. برخی نظر سنجی ها نشانگر افول آراء دو حزب کارگر و حزب محافظه کار هستند. بر اساس نتایج نظرسنجی اخیر یوگاو، احزاب طرفدار برگزیت سخت یعنی حزب برگزیت و حزب یوکیپ، 34 درصد؛ احزاب طرفدار ادامه حضور در اتحادیه اروپا مانندحزب لیبرال دموکرات و حزب تغییر بریتانیا، 29 درصد؛ حزب کارگر 22 درصد و حزب محافظه کار 15 درصد آراء را در انتخات پیش روی پارلمان اروپا به دست خواهند آورد.

در مورد حزب کارگر عامل اصلی ریزش احتمالی آراء، موضع کمتر همراهانه کادر رهبری این حزب با حامیان پر تعداد برگزاری همه پرسی دوم برگزیت در حزب کارگر است. در واقع، به دلایلی از جمله ناشفاف بودن موضع حزب کارگر در خصوص پیشنهاد رفراندم دوم برگزیت، بسیاری از احزاب کوچک‌تر طرفدار ماندن در اتحادیه اروپا چون لیبرال دمکرات‌ها، سبزها و حزب ملی اسکاتلند قادربه جذب آراء حزب کارگر هستند. در مورد حزب محافظه کار نیز شواهدی به گرایش برگزیتیرهای حزب محافظه کار در سطح جامعه به دو حزب یوکیپ و حزب جدید برگزیت وجود دارد. مسئله ای که در مورد حزب محافظه کار نشانه دور شدن بخش‌های با گرایش‌های محافظه کاری شدید تر از این حزب است. به عنوان مثال بر اساس گزارش ساندی میل، 40 درصد از اعضای حزب محافظه‌کار در شوراهای شهر قصد دارند تا از حزب جدید نایجل فاراژ در انتخابات پارلمانی اروپا حمایت کنند.
مسیر دشوار نخست وزیر بریتانیا
پس از تغییرزمان برگزیت از سوی اتحادیه اروپا، تلاش ها برای برکناری خانم می در حزب محافظه کار شدت گرفته است. به گونه ای که برگزیتیرها در تلاش هستند تا با تغییر برخی قوانین داخلی حزب، حتی باوجود رای اعتماد چند ماه پیش حزب محافظه کار به خانم می، فرد دیگری را جانشین او کنند. طبق رویه سیاسی حزب محافظه‌کار، اعضاء حزب محافظه کار تا 12 ماه قادر به چالش کشیدن رهبری خانم می نخواهند بود. امید دیگر منتقدان خانم می آن است که وی در صورت مواجهه با شکست سنگین در انتخابات شوراهای شهر و انتخابات پارلمان اروپا، خود به صورت داوطلبانه از قدرت کناره گیری کند.
مسیر دشوار مصالحه بین حزب محافظه کار و حزب کارگر
خانم می از جمله با امید بستن به نتیجه بخش بودن مذاکراتش با آقای کوربین امیدوار است که تا پیش از برگزاری انتخابات پارلمان اروپا، با تصویب توافق خروج از اتحادیه اروپا خارج شود. این هفته شاهد بازگشت مجدد دو حزب بر سر میز مذاکرات برگزیتی بودیم. مذاکرات بیش از هرچیز بر مسائلی چون حقوق کارگران؛ حفاظت از محیط زیست و امنیت متمرکز خواهد بود. البته حزب کارگر دولت بریتانیا را متهم کرده است که به طرح حزب کارگر برای ایجاد یک اتحادیه دائمی گمرکی با اتحادی اروپا پاسخ روشنی ارائه می دهد. اگر آن‌گونه که پیش بینی می شود، مذاکرات دو حزب به نتیجه ای نرسد، خانم می بار دیگر مجبور خواهد بود که برگزیترهای حزب محافظه کار و همچنین حزب اتحادگرای ایرلند شمالی مراجعه کند. مشکل خانم می آن است که برگزیترها و حزب اتحادگرای ایرلند شمالی، خواستار تغیییراتی جدی در متن توافق خروج هستند. تغییراتی که با مخالفت جدی اتحادیه اروپا مواجه شده است. در ضمن، حتی در صورتی که به صورت غیر منتظره دو حزب کارگر و محافظه کار تا 26 آوریل به توافق دست یابند، بریتانیا تنها 18 روز کاری تا پیش از برگزاری انتخابات پارلمان اروپا فرصت دارد که معاهده خروج را به تصویب برساند.
نتیجه گیری
بریتانیا روزها و هفته‌های پرتلاطمی را در پیش رو دارد. به عنوان مثال، تشکیل حزب جدید برگزیت نشانه ای است از پر رنگ تر شدن مرزهای بخش های محافظه‌کار جامعه با بخش های میانه روتر و جهان رواتر جامعه بریتانیا است. در واقع این نگرانی وجود دارد که بریتانیا چه در عرصه سیاسی و چه در عرصه اجتماعی، شاهد کم رنگ تر شدن فرایندهای مبتنی بر اجماع سازی و مصالحه ملی باشد. از یک سو با طرفداران ملی‌گرای برگزیت سخت مواجه هستیم که برگزیت را نقطه آغاز بازگشت کنترل بر حاکمیت ملی و توسعه همه جانبه بریتانیا تفسیر می‌کنند؛ از دیگر سو بخش های مهمی از جامعه بریتانیا، بگزیت را به معنای بازگشت سیاست های ریاضتی یا بی بهره شدن از امتیازات تعامل با اتحادیه اروپا تفسیر می کنند. در نظر این گروه، در بسیاری از مناطق بریتانیا از هم اکنون خرابی های ناشی از برگزیت رخ نمایانده است. به عنوان مثال بر اساس مقاله ای در روزنامه گاردین، ایرباس به عنوان بزرگ‌ترین کارفرما و سنگ بنای اقتصاد بریستول، احتمالاً پس از برگزیت از عرصه اقتصاد بریتانیا خارج خواهد شد. مسئله ای که درکنار تحمیل یک دهه ای ریاضت های اقتصادی دولت محافظه کار ازجمله در حوزه خدمات بهداشتی، بر وخامت اوضاع نا برخورداران جامعه خواهد افزود. در ضمن بر اساس این مقاله، بریستول در سه سال گذشته، شاهد افزایش 128 درصدی در جمعیت بی خانمان ها بوده است. شاید از این منظر باشد که در نظر بسیاری از مردم این مناطق، برگزیت به معنای ریاضت اقتصادی بی پایان است. درواقع، درست مانند حزب محافظه کار و حزب برگزیت آقای فاراژ، برگزیت و ریاضت نیز دو روی یک سکه هستند. این اعتقاد نیز وجود دارد که برگزیت به معنای مواجهه با سرمایه داری لجام گسیخته خواهد بود چرا که برگزیترها برگزیت را نقطه آغاز تکمیل راه خانم تاچر در حوزه های مقررات زدایی و سیاست های ریاضتی می دانند. در این چارچوب، طرفداران حزب کارگر بر این اعتقادند که تنها حامیان حزب کارگر، طرفداران اتحادیه اروپا و حامیان تحولات اجتماعی و اقتصادی می توانند فاراژ و فاراژیسم را شکست دهند.

نویسنده : حسین مفیدی احمدی پژوهشگر مسائل اروپا