طرح مدیریت جامع پسماند در حال تدوین

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما در نشست تخصصی آسیب شناسی زباله گردی در تهران؛ معاون برنامه ریزی و توسعه شهری سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران با اعلام این خبر تصریح کرد: برخلاف رقم‌هایی که گاهی در این حوزه مطرح می‌شود تراز چرخه پسماند مثبت نیست و هزینه‌های زیاد، درآمد‌ها را کاهش می‌دهد.
آقای علیرضا شریفی فرد با بیان اینکه از جمله عارضه‌های کلانشهر‌های کشور زباله گردی است، گفت: جوامع دچار عوارض «کالایی شدن زندگی» شده اند و به سمت پول روی آورده اند.
وی اظهار داشت: هنگامی که حتی حوزه آموزش، کالایی می‌شود و اولویت کسب پول و ثروت اندوزی است، مردم به سمت پول می‌روند و اینجاست که زندگی کالایی می‌شود.
آقای شریفی فرد با بیان اینکه برخلاف آنچه در گفته‌های کارشناسان عنوان شده است، بازیافت پسماند تراز مثبت ندارد، گفت: درآمد پسماند تنها هزینه‌های جمع‌آوری آن را کاهش می‌دهد؛ وقتی از عبارت طلای کثیف استفاده می‌کنیم، انگیزه ایجاد می‌شود که برخی برای کسب درآمد به این حوزه روی آورند.
آقای شریفی فرد با بیان اینکه امیدوارم هیچ وقت زباله گردی به عنوان شغل شناخته نشود، ادامه داد: سازمان غیررسمی زباله گردی قوت گرفته، تشکیلات آن رشد کرده است و هنوز به عنوان یک آسیب شناخته نمی‌شود که در اینجا باید سایر مراجع برای مقابله با این شکل گیری غیررسمی سازمان زباله گردی وارد میدان شوند.
معاون برنامه ریزی و توسعه شهری سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران خاطرنشان کرد: مدیریت پسماند ذینفعان زیادی دارد که باید همه آن‌ها کار خود را به درستی انجام دهند.
وی افزود: شهرداری تهران به این نتیجه رسیده است که مدیریت پسماند شهر تهران به شکل مطلوب اتفاق نمی‌افتد و اقدامات متعددی تاکنون انجام شده که برخی از آن‌ها موفقیت آمیز و برخی هم ناموفق بوده است.
وی با اشاره به برخی تبلیغات تلویزیونی درباره استفاده از شیر و لبنیات نیز گفت: در این تبلیغات حتی ۶ ثانیه زمان نمی‌گذارند که به مخاطبان بگویند بطری را پس از مصرف چه کنیم و کجا قرار دهیم.

بازار پسماند‌ها و نمکی‌های دیروز؛ میلیاردر‌های امروز

جامعه شناس و پژوهشگر شهری هم در این نشست گفت: موضوع پیمانکاران پسماند پیچیده است؛ گاهی برخی از آنان ماهانه پنج میلیون تومان می‌دهند تا در منطقه‌ای بگردند و زباله جمع کنند.
خالد کریمی، افزود: وقتی افراد از کودکی به این کار مشغول هستند در بزرگسالی هم آن را ادامه می‌دهند و کم کم کامیون می‌خرند و خودشان پیمانکار می‌شوند.
اقای کریمی با بیان اینکه اغلب افرادی که در این حوزه هستند، ترک تحصیل کرده اند، گفت: افراد در این حوزه بدون داشتن مهارت کار انجام می‌دهند و پول خوبی به دست می‌آورند و این موضوع موجب می‌شود که اغلب ترک تحصیل کنند، بدون اینکه هیچ آینده‌ای داشته باشند.
به گفته وی بسیار از افرادی که در این حوزه کار می‌کنند، دارای مشکلات و بیماری‌های خاصی هستند.
وی با اشاره به پیمانکاران حوزه پسماند اظهار داشت: فردی را می‌شناسم که پیمانکار این حوزه و دندانپزشک است که خانه سالمندان نیز دارد، اما در این حوزه پیمانکاری می‌کند.
این جامعه شناس، زباله گردی را به زندگی ماهی‌ها تشبیه کرد و گفت: در این زندگی، ماهی کوچک توسط ماهی بزرگ‌تر خورده می‌شود و این چرخه ادامه دارد تا به نهنگ برسیم.
وی در ادامه سخنان خود خاطر نشان کرد: در یک مورد باید بگویم هزینه سالانه شهرداری یک منطقه ۷۰ میلیارد تومان است که ماهانه یک پیمانکار، سه میلیارد تومان به شهرداری می‌دهد و می‌توان گفت: نیمی از هزینه شهرداری ماهانه یک منطقه را پیمانکار پسماند تامین می‌کند.
وی ادامه داد: متاسفانه الگوی تهران در سایر شهر‌ها نیز پیاده و در شهر‌هایی مانند اهواز محله‌ای به این موضوع و زندگی زباله گرد‌ها اختصاص داده شده است.
این کارشناس اجتماعی بر موضوع مشارکت شهروندان در بهبود اوضاع تاکید کرد و گفت: شهروندان باید به نقش خود در حوزه جمع‌آوری پسماند توجه کنند.

گردش مالی سالانه ۲هزار و ۶۰۰ میلیارد تومانی

کورش آصف وزیری، شهرساز و پژوهشگر شهری نیز در ادامه این نشست گفت: همان نمکی‌ها که پیش از این از کنار خانه‌ها نان خشک و پلاستیک را جمع آوری می‌کردند، کم‌کم وانت‌دار و به پیمانکار تبدیل شدند.
وی افزود: در بررسی‌های غیررسمی سال ۹۷ گردش مالی پسماند خشک شهر تهران ۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بود که سهم شهرداری ۳۰ درصد و سهم جمع آوری غیررسمی ۷۰ درصد می‌شد.
این شهرساز و پژوهشگر شهری با اشاره به مقوله مشارکت شهروندان و آموزش در این حوزه، اظهارداشت: نبود ثبات برنامه ریزی در اجرای برنامه‌ها و ناهماهنگی از جمله معضلاتی است که در حوزه آموزش و فرهنگ سازی دیده می‌شود.
وی گفت: سازمان پسماند به تنهایی نمی‌تواند موضوع‌های این حوزه را پوشش دهد؛ حوزه آموزش و جلب مشارکت نیز آموزش‌های لازم را به شهروندان ارائه نکرده و مواردی مانند کم‌حجم سازی زباله و کاهش آن برای مردم مطرح نشده است.
آصف وزیری ادامه داد: وقتی در حوزه آموزش ضعف وجود دارد شهروندان با بی‌اطلاعی مشارکت می‌کنند و مشارکت آنان آگاهانه نیست.
وی با تاکید بر آگاهی در مشارکت شهروندان در حوزه پسماند، خاطرنشان کرد: هنگامی که شهروندان می‌خواهند در این حوزه مشارکت کنند به دلیل نبود برنامه و ضعف آگاهی، به جریان غیر رسمی جمع آوری زباله‌ها و پسماند دامن می‌زنند.
این پژوهشگر شهری تاکید کرد: گاهی در قرارداد‌های پسماند مشاهده می‌شود که کارگران بیمه نیستند و از کودکان برای جمع آوری زباله استفاده می‌شود؛ جریان پسماند فسادزا است و با تولید فساد کارش را پیش می‌برد و هنگامی که اهرمی جلو آن را می‌گیرد، مجبور است آن اهرم را بخرد.

قانون، فارغ از تابعیت باید تمامی کودکان کار را حمایت کند

مدیر مدرسه کودکان جویندگان دانش در منطقه ۵ شهرداری تهران که کودکان زباله گرد در آن تحصیل می‌کنند، هم در این نشست، گفت: قانون، باید همه کودکان کار را حمایت کند.
فاطمه خاوری، با تاکید بر این مسئله که تابعیت کودکان کار نباید مورد توجه قرار گیرد و مسئولان باید همه کودکان کار و به ویژه آن‌هایی را که در حوزه زباله کار می‌کنند، پوشش دهد، گفت: قانون باید تمامی کودکان فارغ از افغانی و ایرانی بودن را حمایت کند.
مدیر مدرسه کودکان جویندگان دانش این مدرسه را مدرسه خداگردان توصیف کرد و گفت: هفت هزار و ۵۰۰ کودک در این مدرسه آموزش و مهارت دیده اند و اغلب آنان کودکان بازمانده از تحصیل و مشغول به کار بودند.
خانم خاوری اظهار کرد: این کودکان اغلب از نظر هویتی دارای مشکلاتی هستند؛ بهترین روز‌های عمر خود را در کار زباله گردی مشغول اند و آینده خود را برای یافتن یک لقمه نان در سطل زباله می‌ریزند.
وی ادامه داد: ابتدا موضوع زباله گردی برای جمع آوری وسایلِ قابل استفاده بود، اما بعد‌ها با اجرای طرح‌های بازیافت این موضوع به شغل تبدیل شد.
این فعال مدنی با بیان اینکه کودکان از تحصیل بازمانده در محل نگهداری زباله‌ها زندگی می‌کنند، اظهار داشت: آمار غیررسمی از حضور چهار هزار و ۷۰۰ کودک زباله گرد خبر می‌دهد که ۴۰ درصد آنان تنها نان آور خانه هستند و بین ۱۰ تا ۱۵ سال سن دارند.
وی استفاده از کودکان برای زباله گردی را به منظور فرار از قانون دانست و گفت: در کجای جهان موضوع زباله گردی به این صورت مدیریت می‌شود؟
خانم خاوری در ادامه بر ضرورت آموزش و آگاهی‌دهی در حوزه زباله گردی تأکید کرد و گفت: سازمان‌های مردم نهاد و اداره‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، می‌توانند موضوع زباله گردان و فعالیت کودکان در این حوزه را ساماندهی کنند.

بنابر گزارش روابط عمومی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، نشست تخصصی آسیب شناسی زباله گردی در تهران صبح دوشنبه-۱۵ مهر- در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.
ستار پروین، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مجری طرح مطالعاتی زباله گردی نخستین سخنران این نشست بود. پروین پیمانکاران، شهرداری، زباله گردها، صاحبان صنایع و شهروندان را پنج عنصر زباله گردی برشمرد و گفت: زباله گردی رسمی و غیررسمی وجود دارد.
وی گفت: زباله گرد‌ها جلو صحنه هستند و در پشت صحنه مسائلی است که شاید ما از آن‌ها خبر نداریم؛ شغل زباله گردی پرمخاطره است و انواع مشکلات بهداشتی و روانی برای فرد ایجاد می‌شود.
آقای پروین، این مساله را خاص جوامع در حال توسعه و کشور ما دانست و افزود: در کشور‌های توسعه یافته توانسته‌اند این مشکل را حل کنند.
وی زباله گرد‌ها را از جمله دسته بی خانمانان توصیف کرد و با بیان اینکه امروز این دسته از افراد در تهران زیاد هستند، برخی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، معتادان و افرادی را که ماشین خواب هستند و جذب مشاغل غیررسمی می‌شوند از دسته این افراد برشمرد.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: این افراد تلاش می‌کنند حقوق خود را از جامعه پس بگیرند و عمدتا مهاجر هستند و با انواع سختی‌ها مواجه می‌شوند.
آقای پروین با بیان اینکه جهان رسمی، بی‌خانمانان را پس زده است، گفت: آنان برای بقا در خیابان‌ها می‌جنگند.
وی در این حال زباله‌گردی را صنعتی پرسود دانست و با بیان اینکه ثروت زیادی در حوزه پسماند جابه‌جا می‌شود، اظهار کرد: افرادی که به عنوان زباله‌گرد کار می‌کنند عمدتا مرد هستند، با انواع بیماری‌ها مواجهند و درآمد روزانه آنان نیز بین ۵۰ تا ۸۰ هزار تومان است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تاکید کرد: طبق قانون پسماند حضور این افراد در جامعه غیرقانونی و ممنوع است، اما پیمانکاران از آنان استفاده می‌کنند.
وی گفت: امروز نهاد‌های قانونگذار این افراد را درک نمی‌کنند و در بده بستان‌های سیاسی کسی به دنبال راه حلی برای آنان نیست.