نورد استریم -۲ در تیررس تحریم‌های آمریکا

   روابط روسیه و آمریکا در دوره پسا جنگ سرد دچار نوسانات زیادی شده و به ویژه پس از بحران اوکراین در سال ۲۰۱۴ وارد مرحله تقابل شده است. واشنگتن علاوه بررویارویی با مسکو درزمینه امنیتی و نظامی، سیاست تشدید فشار‌ها علیه روسیه را نیز در ابعاد مختلف سیاسی و دیپلماتیک، تجاری و اقتصادی، نظامی و تسلیحاتی و انرژی دنبال کرده است.

   دایره اختلافات روسیه و آمریکا آن چنان وسیع و متنوع است که امکان حل و فصل آن‌ها دشوار به نظر می‌رسد. این اختلافات نه فقط در زمینه مسائل بین المللی و منطقه‌ای مانند بحران اوکراین، توافق هسته‌ای برجام، بحران هسته‌ای شبه جزیره کره، بحران سوریه و نیز مسائل کلان مانند پیمان‌های کنترل تسلیحات است، بلکه اختلاف درباره ماهیت نظام بین المللی مطلوب یعنی یکجانبه گرایی یا چند جانبه گرایی نیز از اختلافات اصلی مسکو و واشنگتن محسوب می‌شود.

   روسیه به عنوان قدرت بین المللی رقیب آمریکا همواره برمخالفت با نظام تک قطبی و یکجانبه گرایی ونیز استفاده از تحریم‌ها به عنوان ابزار فشار علیه دیگر کشور‌ها تاکید کرده است که اساس رویکرد آمریکا به ویژه در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ به شمار می‌رود.
   در این راستا ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در جریان کنفرانس مطبوعاتی سالانه  تاکید کرد  جهان تک قطبی دیگر وجود نداشته و یک جهان چند قطبی مطابق با توسعه اقتصادی کشور‌ها وجود دارد. پوتین ابراز اطمینان کرد که جهان را نمی‌توان بر پایه یک مرکز واحد و بصورت تک قطبی اداره کرد. اشاره پوتین به رویکرد یکجانبه گرایانه آمریکا است که به رغم تغییر اوضاع و شرایط بین المللی و ظهور قدرت‌های اقتصادی و نظامی جدید در جهان مانند روسیه و چین نه فقط مدعی ابر قدرتی آمریکا و در واقع تداوم نظام تک قطبی است، بلکه تلاش آن معطوف به تحمیل خواسته‌ها و اهدافش بر دیگر کشور‌ها از طریق استفاده از قدرت نیمه سخت یعنی اعمال تحریم‌ها است.

   دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بار‌ها از برتری جویی آمریکا و لزوم پیروی دیگر دولت‌ها از سیاست‌های واشنگتن و ترجیح منافع تجاری و اقتصادی آمریکا سخن گفته است.
   از سوی دیگر پوتین تأکید کرد روسیه در صورت اعمال تحریم‌های جدید از سوی آمریکا، به مقابله به مثل دست خواهد زد. وی اقدامات محدود کننده علیه روسیه را "اقداماتی کاملاً غیردوستانه"در برخورد با کشورش خوانده است.

    پوتین گفت: «رویکرد کلی ایالات متحده بدین شکل است که در عرصه‌هایی که برای آن‌ها جالب و سودمند باشد، با ما همکاری می‌کنند و در عین حال قصد دارند روسیه را با کمک اقداماتی از قبیل اعمال تحریم‌ها مهار کنند.» مصداق آشکار این رویکرد آمریکا فشار شدید واشنگتن بر اروپا به ویژه آلمان به عنوان مهمترین کشور اتحادیه اروپا و بزرگترین اقتصاد این قاره برای قطع همکاری با روسیه در زمینه انرژی به خصوص توقف اجرای خط لوله گازی نورد استریم -۲ است که توسط شرکت گاز پروم روسیه با همکاری چند شرکت اروپایی در حال احداث است.

   در واقع یکی از مسائل مهم در روابط تجاری و اقتصادی و انرژی روسیه و اروپا، تلاش مسکو برای گسترش صادرات گازی به کشور‌های اروپایی است. با این حال این خط مشی روسیه با مخالفت شدید آمریکا مواجه شده و واشنگتن برای جلوگیری از این روند به طور گسترده تلاش کرده است.

   در این راستا واشنگتن پس از تهدید‌های متعدد علیه برخی کشور‌های اروپایی مانند آلمان برای توقف همکاری گازی با روسیه، در قانون بودجه دفاعی ۲۰۲۰، خطوط لوله روسیه به اروپا به ویژه خط لوله گازی نورد استریم -۲ را تحت تحریم قرار داد.

   این مساله واکنش شدید مسکو را به دنبال داشته است. آلمان و روسیه از تحریم‌های آمریکا علیه این پروژه گازی به شدت انتقاد کرده اند. کرملین ضمن انتقاد از واشنگتن که تنها منافع خود را دنبال می‌کند تاکید کرد که متوقف کردن این پروژه دیگر ممکن نیست. مسکو در پس این تحریم‌های آمریکا تلاش‌های ایالات متحده برای پیگیری منافع انرژی خود را ملاحظه می‌کند تا بتواند گاز مایع گران قیمت خود را در بازار انرژی اروپا بفروشد.

   آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان با اشاره به مصوبه کنگره آمریکا در باره تحریم نورد استریم -۲ گفت: ما مخالف تحریم‌های فراسرزمینی هستیم . ما قصد عقب نشینی از این تصمیم خود را نداریم. من هیچ امکان دیگری نمی‌بینم به غیر از اینکه مذاکراتی را انجام دهیم که نشان دهد ما این اقدام آمریکا را تایید نمی‌کنیم.
   "سرگئی لاوروف" وزیر امور خارجه روسیه در ۲ دی ۱۳۹۸ با انتقاد از تحریم‌های اخیر آمریکا علیه پروژه ساخت خط لوله‌های انتقال گاز نورد استریم- ۲ و ترکیش استریم گفت که هیچ کشوری نباید به غیرقابل اعتماد بودن آمریکا شک کند. به گفته لاوروف «زمانی که یک کشور نزدیک‌ترین متحدان خود را تحریم می‌کند، فکر می‌کنم هیچ کشوری در جهان نباید تردیدی داشته باشد که اگر آمریکا قولی را بدهد، هر لحظه ممکن است از آن کناره‌گیری کند.»

   وزیر امور خارجه روسیه در عین حال تاکید کرد کشورش به تحریم‌های آمریکا علیه طرح‌های خط لوله انتقال گاز پاسخ خواهد داد و به ویژه ساخت خط لوله انتقال گازی نورد استریم -۲ را با وجود تهدید تحریم‌های آمریکا به پایان خواهد رسید.

  دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز اعلام کرد مسکو تحریم‌ها علیه نورد استریم-۲ را بدون تلافی باقی نخواهد گذاشت، اما این تدابیر بر اساس منابع ملی اتخاذ خواهد شد. با نهایی شدن خط لوله گازی نورد استریم- ۲، روسیه قادر خواهد بود تا از طریق دریای بالتیک و بدون نیاز به مسیر ترانزیتی اوکراین، گاز طبیعی خود را به آلمان برساند. طبق توافق‌های قبلی در خصوص این پروژه، شرکت گازپروم روسیه نیمی از هزینه‌های احداث نورد استریم- ۲ را تقبل کرده و نیمی دیگر هزینه‌ها توسط پنج شرکت اروپایی پرداخت می‌شود.
   اکنون لبه تیز تحریم‌های آمریکا متوجه دشمنان و رقبای اصلی واشنگتن مانند روسیه است. بهانه آمریکا برای اعمال تحریم‌ها علیه روسیه از سال ۲۰۱۴ بحران اوکراین و به ویژه الحاق کریمه به روسیه بوده است، هر چند که تحریم‌های "کاتسا" به بهانه دخالت روسیه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ امریکا علیه مسکو از اوت ۲۰۱۷ به اجرا درآمده است. در عین حال واشنگتن در صدد تشدید تحریم‌ها علیه روسیه است که مصداق آن مصوبه کنگره درباره تحریم خط لوله گازی نورد استریم -۲ است. با این حال دولت ترامپ قصد دارد حتی شرکت‌های اروپایی را نیز در صورت کنار نکشیدن از این پروژه گازی تحت تحریم قرار دهد. اقدامی که مسلما با واکنش منفی اروپا مواجه خواهد شد و موجب واگرایی بیشتر بین دو سوی اقیانوس اطلس خواهد شد.