بازگشت همسر غایب مفقودالاثر

در شرایطی که پس از طلاق همسر فرد و تقسیم اموالش، سر و کله فرد غایب پیدا می‌شود، آن‌هم در زمانی که همه بستگان و اطرافیان او از برگشتنش قطع امید کردند، بی‌قاعده و قانون نبوده و قانون‌گذار برای زمانی که او بعد از مدت طولانی بی‌خبری، بازمی‌گردد نیز ماده و تبصره‌ای تعریف کرده تا بتواند با استناد به آن‌ها به حق و حقوق از دست رفته خود دست یابد.

 

 

 

 

سید علی کاظمی در این زمینه نکاتی را مطرح می‌کند که غایب مفقود‌الاثر بتواند به واسطه آن‌ها از حق و حقوق خود غافل نماند. این حقوقدان می‌گوید: از نظر فقهی و عرفی نظرات مختلفی در این خصوص مطرح می‌شود که هر یک از آن‌ها هم به تعبیری می‌تواند صحت داشته باشد، اما تصمیم نهایی قاضی در دادگاه با استناد به قوانین موجود در این زمینه است که به طور خاص هم قانون مدنی بیش از هر قانون دیگری به این موضوع اشاره کرده است.

 

 

 

 

 

او می‌گوید: یک فرد زمانی عنوان غایب مفقود‌الاثر را با خود یدک می‌کشد که اثری از وی نباشد، اما زمانی که برگردد این عنوان از او برداشته می‌شود و همزمان با خلع این عنوان، می‌تواند به دارایی و حقوق از دست رفته خود بازگردد.

 

کاظمی اظهار داشت: با صدور حکم قطعی موت فرضی غایب مفقود‌الخبر، اثر این حکم به وکالت‌نامه وی نیز تسری می‌یابد؛ بنابراین اگر پس از صدور و اعلام حکم قطعی موت فرضی، غایب مفقودالاثر پیدا شود یا زنده بودن یا تاریخ واقعی فوت او معلوم شود، وکالت‌نامه او حسب مورد، معتبر است.

 

این حقوقدان و استاد دانشگاه می‌گوید: زمانی که غایب مفقود‌الاثر، پیدا شده یا در اصطلاح برگردد، با دو نکته مواجه خواهد شد که یکی از آن‌ها از دست دادن اموال و دارایی خود از سوی بستگان درجه یک و وراث است و دیگری طلاق غیابی همسر که می‌تواند برای هر دو مورد به دادگاه مراجعه و دادخواست برای رسیدگی به این مسأله تنظیم کند.

 

او با تأکید بر این‌که بیشتر موارد و دادخواست‌ها پیرامون اموال مطرح می‌شود، گفت: طبق قانون، دادگاه می‌تواند با استناد به تضمینی که از وراث در زمان تقسیمم اموال گرفته است، به بررسی دوباره آن‌ها بپردازد و در صورت تبدیل آن‌ها به اقسام و مبالغ دیگری، معادل‌سازی کند. وراث نیز موظفند به وی بازگردانند.

 

البته این موضوع نیز مشروط به نکاتی است. به عنوان مثال فرد قبل از غایب مفقود‌الاثر شدن، در صورتی که وکیل برای خود تعیین کرده باشد، می‌تواند حق وکالت را پس گرفته و دوباره حضانت اموال را بر عهده بگیرد.

 

این حقوقدان خاطرنشان کرد: در مواردی نیز که تضمینی از وراث گرفته نشده باشد، ورثه بعد از صدور حکم موت فرضی، مالک اموال غایب به شمار می‌آیند.

 

 

او در پاسخ به این سؤال که اگر غایب مفقودالاثر پس از بازگشت، با ازدواج دوباره همسرش روبرو شود، چه باید کند، توضیح داد: همسر غایب مفقودالاثر پس از صدور حکم طلاق غیابی یا پس از صدور حکم موت فرضی و انقضای عده، می‌تواند دوباره ازدواج کند. برخی عوام معتقدند که زن باید از همسر دوم جدا شود و به همسر اول رجوع کند اما از نظر قانونی، چنین دیدگاهی پذیرفته نشده است.

 

این حقوقدان تصریح کرد: زن پس از صدور حکم طلاق غیابی یا صدور حکم موت فرضی برای غایب مفقودالاثر، حسب مورد باید سه ماه عده طلاق یا چهار ماه و ده روز عده وفات نگه دارد و پس از آن منعی برای ازدواج مجدد ندارد.

 

کاظمی همچنین با استناد به ماده ۱۰۳۰ قانون مدنی، اظهار داشت: اگر شخص غایب، پس از وقوع طلاق و قبل از انقضای مدت عده مراجعت کند، نسبت به طلاق حق رجوع دارد اما بعد از انقضای مدت مزبور، حق رجوع ندارد.

 

او یادآور شد: در صورتی‌که همسر از شوهر خود که غایب مفقود‌الاثر است، طلاق گرفته باشد و در زمان بازگشت شوهر، هنوز ازدواج نکرده باشد، می‌تواند در صورت توافق با یکدیگر باز به عقد هم درآیند؛ این موضوع نیز دیگر بازگشت به ازدواج سابق نیست، بلکه یک عقد و ازدواج جدید محسوب می‌شود.

 

این حقوقدان در پاسخ به این سؤال که آیا زوجه می‌تواند در صورت گرفتن طلاق غیابی و بازگشت غایب مفقود‌الاثر، از سوی دادگاه حق و حقوق مدت زندگی مشترک خود که شامل مهریه و نفقه نیز می‌شود، طلب کند یا خیر، گفت: همه این موارد امکان‌پذیر است و زوجه می‌تواند از راه تنظیم دادخواست، حقوق دوران زندگی مشترک خود را از غایب مفقود‌الاثر مطالبه کند که این موضوع نیز روال عادی و قانونی خود را دارد.