تفاوت فطریه با کفاره چیست؟

به گزارش گروه وب‌گردی خبرگزاری صدا و سیما؛ سرپرست خانوار باید برای خود و اعضای خانواده خود که تحت تکفل او هستند، فطریه را بپردازد.
حجت الاسلام والمسلمین وحیدپور با حضور در رسانه رسمی حوزه‌های علمیه به ارائه احکام و مسائل شرعی ماه مبارک رمضان پرداخته است.

فطریه با کفاره چه تفاوتی دارد و چه کسی می‌پردازد؟ (1صوت)

...... این روایت را از امام صادق (علیه السلام) که فرمودند: شب آخر ماه مبارک رمضان، شب وداع است و اینگونه دعا کنید:

«مَن وَدَّعَ شَهرَ رَمَضانَ فی آخِرِ لَیلَةٍ مِنهُ و قالَ: اَللّهُمَّ لاتَجعَلهُ آخِرَ العهدِ مِن صیامی لِشَهرِ رَمَضانَ، وَ أعُوذُ بِکَ أن یَطلُعَ فَجرُ هذِهِ اللَّیلَةِ إلاّ و قَد غَفَرت لی. غَفَرَ اللهُ تَعالی لَهُ قَبلَ أن یُصبِحَ و رَزَقَهُ الإنابَةَ إلَیهِ».

«هر کس در شب آخر ماه رمضان، با آن وداع کند و بگوید: «خداوندا! این ماه را آخرین روزه‌داری من در ماه رمضان قرار مده! پناه به تو می‌برم از اینکه سپیده این شب بدمد، مگر آنکه مرا آمرزیده باشی». خداوند متعال پیش از صبح، او را می‌آمرزد و توفیق توبه به درگاهش به او روزی می‌کند».

سؤال اول این است که چه چیزی باید داد؟ که باید بگوییم جنسی که می‌خواهد بدهد، باید طعام باشد؛ هر جنسی را نمی‌تواند داد؛ مثلا گوشت، حبوبات و ... را نمی‌تواند بدهد؛ باید یا خود خوراکی‌های مشخص شده برای فطریه همچون برنج، ماکارونی، آرد، خرما، گندم و ... را بپردازد؛ یا برای هر نفر معادل آن سه کیلو را به پول بدهد.
سؤال بعدی این است که چه کسی باید فطریه را بدهد؟ که باید گفت:

سرپرست خانوار باید برای خود و اعضای خانواده خود که تحت تکفل او هستند، فطریه را بپردازد.

تفاوت فطریه با کفاره این است که اگر کفاره بر یک خانم واجب شد، نمی‌تواند به شوهر خود الزام کند که کفاره او را بدهد؛ اما فطریه هر شخصی بر عهده او نیست؛ فطریه افراد نان خور در خانواده بر عهده سرپرست خانواده است؛ حال این سرپرست می‌خواهد پدر باشد یا مادر باشد؛ برادر بزرگ‌تر باشد؛ عمو باشد؛ دایی باشد یا ...

کسی که خرجی خانواده را می‌دهد، باید فطریه آن خانواده را به تعداد نفرات پرداخت نماید.

سؤال دیگر این است که آیا راه سومی هم وجود دارد که جنس و پول ندهیم؟ مثلا لباس به فقیر بدهیم یا مثلا جنس دیگری بدهیم که باید گفت: خیر؛ راه سومی وجود ندارد؛ یا جنس‌های مشخص فطریه را بدهد یا معادل آن، پول بپردازد.
نکته دیگر اینکه ما وقتی فطریه را می‌دهیم، نیازی نیست که به فقیر اعلام کنیم که این فطریه است؛ همین مقدار که خودمان نیت داشته باشیم که این مبلغ برای فطریه است، قبول است و نیازی به گفتن آن نیست؛ ممکن است شخص فقیر فکر کند که شما هدیه می‌دهید که اشکالی ندارد.

نکته مهم بعدی اینکه باید فطریه را در شب عید سعید فطر که هوا تاریک و مغرب می‌شود، کنار بگذاریم و حتی الامکان در روز عید فطر بپردازیم.

اینکه می‌گوییم "حتی الامکان" به این دلیل است که خیلی از افراد در همان روز نمی‌توانند بپردازند؛ چراکه قرار است مثلا برای فلان فامیل خود ببرند و در آن روز امکانش نیست که فطریه را به آن فقیر برسانند.

سؤال دیگری که انجام می‌شود، این است که آیا می‌توان فطریه را کارت به کارت کرد؟

این مسئله دارای نکته مهمی است و آن این است که فطریه را باید از مال خود جدا کنیم و کنار بگذاریم و وقتی کنار گذاشتیم، برای فقیر است و نمی‌توان تصرف کرد و نمی‌توان به جای آن پول مبلغی را کارت به کارت کنیم؛ مگر اینکه اصل فطریه را کارت به کارت کنیم و وقتی فقیر از کارت خود آن مبلغ را گرفت و وصول کرد، در آن زمان است که فطریه را به فقیر پرداخته ایم و به دست او رسانده ایم و در این صورت است که تکلیف ما أدا شده است.