نحوه صحیح نگهداری دارو

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از ایفدانا، برای نگهداری دارو‌ها در منزل توجه به شرایط نگهداری دارو مندرج در روی جعبه یا برچسب دارو و یا بروشور داخل جعبه دارویی ضروری است.

تعداد دارو‌هایی که باید در یخچال نگهداری شوند، اندک است از این رو هنگام دریافت دارو از داروساز باید نحوه نگهداری دارو پرسیده شود.

نگهداری دارو‌ها در یخچال فقط برای دارو‌هایی که یخچالی هستند، ضروری و مناسب است، زیرا یخچال مانند حمام دارای رطوبت است و موجب می‌شود دارو زودتر از رسیدن به تاریخ انقضای روی بسته بندی، خراب شود.

همچنین باید در منزل از نگهداری دارو‌هایی که برچسب ندارند و مصرف نمی‌شوند، خودداری کرد و دارو‌ها را در داخل بسته‌بندی اصلی آن ها، دور از نور، گرما، یخ زدگی و رطوبت نگهداری کرد.

ُسرنگ و دستکش استریل نیز تاریخ انقضای مصرف دارند، سرنگ و یا دستکش استریل که تاریخ مصرف آن گذشته و یا کاغذ پوشش آن‌ها پاره شده باشد غیراستریل و غیر قابل استفاده است.

همچنین از مصرف پماد‌ها و کرم‌هایی که قوام خود را از دست داده اند، سفت یا آبکی شده اند، از بسته بندی نشست کرده است، پرهیز کرد و آن‌ها را دور ریخت.

هرگز دارویی را در جعبه داروی دیگری نگهداری نکنید، زیرا این امر منجر به مسمومیت دارویی خواهد شد و خارج کردن دارو از ظروف و تقسیم در پاکت‌های کاغذی یا پلاستیکی فساد آن‌ها را تسریع می‌کند.

نحوه نگهداری قرص و کپسول نیز به شرح زیر است:

الف) انواع قرص و کپسول خوراکی: یخچال به دلیل پایین بودن دما نسبت به محیط بیرون، رطوبت بالاتری دارد و در صورت گذاشتن انواع قرص و کپسول خوراکی در یخچال؛ آن‌ها زودتر فاسد می‌شوند.

ب) انواع واژینال: در صورت رعایت شرایط نگهداری و اپلیکاتور یکبار مصرف تا آخر تاریخ انقضا قابل مصرف هستند.

نکته: در مورد قرص‌ها و کپسول‌هایی که پس از شمارش، بسته بندی و تحویل داده می‌شوند، در صورت وجود رطوبت گیر و محکم بودن در ظرف، ملاک نگهداری تا تاریخ انقضاء دارو است.

درباره نحوه نگهداری پماد و کرم و ژل نیز باید گفت:

الف) پماد و کرم و ژل موضعی: در صورت جمع کردن قسمت مصرف شده تیوپ و محکم بودن درب حداکثر تا زمان انقضا قابل نگهداری است.

ب) پماد و کرم و ژل چشمی: تا یک ماه از زمان باز شدن قابل مصرف هستند.

ج) پماد و کرم و ژل واژینال: بعد از باز کردن تا یک ماه قابلیت مصرف دارند.

نحوه نگهداری قطره:

الف) انواع قطره چشمی: چنانچه در موقع مصرف قطره به چشم تماس پیدا نکند، حداکثر تا یک ماه بعد از باز کردن قطره قابل مصرف است.

ب) انواع قطره گوشی و بینی: در صورت محکم بودن در ظرف بعد از مصرف و نداشتن یخ زدگی و تغییر رنگ نداشتن، حداکثر تا پایان تاریخ انقضا قابل استفاده است، هر چند باید در نظر داشت که با مصرف تدریجی احتمال تغلیظ دارو است.

ج) انواع خوراکی: در صورت باز کردن قطره خوراکی، حداکثر تا یک ماه قابل نگهداری است. فقط در مورد قطره نیستاتین بعد از آغاز مصرف تا یک هفته دریخچال قابلیت نگهداری دارد.

نحوه نگهداری شربت و سوسپانسیون:

الف) نحوه نگهداری انواع سوسپانسیون: برخی سوسپانسیون‌ها آماده اند و برخی با افزودن آب جوشیده سرد، آماده مصرف می‌شوند. سوسپانسیون‌ها در دمای اتاق تا هفت روز و در یخچال تا چهارده روز قابل نگهداری هستند. به غیر از سوسپانسیون کوآموکسی کلاو که به گرما حساس است و بعد از آماده سازی، باید سریع به یخچال منتقل شود که در این صورت تا هفت روز در یخچال قابل نگهداری است. توجه شود که اگر سوسپانسیون کوآموکسی کلاو از رنگ کرم روشن تغییر رنگ داد و تیره‌تر شد، قابل مصرف نیست.

دقت شود سوسپانسیون‌ها دو فاز دارند که با تکان دادن شیشه دارویی، فاز جامد آن در فاز مایع پخش و یکنواخت می‌شود. اگر لایه زیرین سوسپانسیون، با تکان دادن معمولی یکنواخت نشد، قابل مصرف نیست.

ب) نحوه نگهداری انواع شربت مایع: با باز کردن باند محکم در بطری، در صورت محکم بودن در آن و تغییر نکردن خواصی مثل بو، مزه و رنگ، در مورد شربت تا یک ماه و در مورد الگزیر، تا آخر تاریخ انقضا قابل مصرف است. هر چند به جهت تغلیظ دارو در اثر نگهداری طولانی آن، استفاده آن در کودکان و سالمندان توصیه نمی‌شود.

نحوه نگهداری اسپری تنفسی و اسپری بینی:

در صورت شستشوی صحیح سیلندر، تا پایان تاریخ انقضا قابل استفاده است. به دلیل قابل اشتعال بودن پوکه اسپری تنفسی، از نزدیک کردن اسپری تنفسی به آتش باید جلوگیری کرد.

نحوه نگهداری آمپول:

آمپول‌ها به عنوان داروی یکبار مصرف است و بلافاصله بعد از باز شدن باید استفاده و باقیمانده آن دور ریخته شود.

نحوه نگهداری ویال:

این شکل دارویی به صورت چند دوز و چند بار مصرف است و ویال‌های مایع تا چهارهفته بعد از آغاز مصرف قابل نگهداری هستند. (مانند ویاله‌ای انسولین و لیدوکایین) و در انواع دیگر، مقدار باقیمانده بعد از شروع مصرف دور انداخته می‌شوند. در مورد ویال‌های پودری بعد از انحلال با حلال طبق بروشور کارخانه سازنده قابلیت نگهداری دارند.

نحوه نگهداری محلول‌های تزریقی حجیم:

الف: انواع محلول‌های تزریقی حجیم تزریقی: بعد از قرار دادن ست سرم بلافاصله باید تزریق شوند.

ب: انواع محلول‌های تزریقی حجیم شست و شو: بلافاصله بعد از باز کردن برای شستشوی زخم‌ها باید استفاده شوند، زیرا در غیر این صورت در زخم‌های باز می‌توانند موجب عفونت شوند.

ج: از انجماد محلول‌های تزریقی حجیم باید جلوگیری کرد؛ نگهداری آن‌ها در درمای اتاق بلامانع است.